Archive for Ιανουαρίου 2009

Το Δίκαιο της Θαλάσσης

15 Ιανουαρίου, 2009

            Γράφει ο Γιώργος Γκορέζης

 

 

Η προσδοκία των ελλήνων πολιτικών ότι η ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ θα εξευρωπαΐσει την πολιτική της συμπεριφορά, ώστε να εγκαταλείψει τις επεκτατικές της βλέψεις στο Αιγαίο και να αποχωρήσει οικειοθελώς από την Κύπρο, αποτελεί περισσότερο ευχή ή αυταπάτη, παρά προϊόν συνεκτικής πολιτικής ανάλυσης. Ενθαρρυμένη η Τουρκία από την διπλωματική της επιτυχία του κράτους υποψήφιου μέλους, επιχειρεί τώρα κάτι ανάλογο στο Αιγαίο. Οι συνεχείς παραβιάσεις του εθνικού μας εναερίου χώρου και οι παραβάσεις του FIR Αθηνών από τα τουρκικά αεροσκάφη, όπως και «οι βόλτες» των τουρκικών αεροσκαφών πάνω από το Αγαθονήση και το Φαρμακονήσι αποσκοπούν στην «ευρωπαϊκή καταγραφή» των μονομερών διεκδικήσεων της Άγκυρας.

Η Τουρκία δεν αποσκοπεί καθόλου στην πρόκληση κάποιας μείζονος κρίσεως στην περιοχή. Σε αντίθεση με αυτά που πιστεύει κυβέρνηση και αντιπολίτευση, η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει τις ενταξιακές της προοπτικές, όχι προς τον «εξευρωπαϊσμό» της συμπεριφοράς της στα ελληνοτουρκικά, αλλά προς την ευρω-κατοχύρωση των μονομερών διεκδικήσεών της εις βάρος της Ελλάδος, όπως ήδη πέτυχε με την Κύπρο.

Οι Έλληνες δεν έχουμε παρά να στηρίξουμε τις ελπίδες μας στο Διεθνές Δίκαιο, όπως αυτό απορρέει από το Νέο Δίκαιο για τη θάλασσα, που υπογράφηκε την 16-11-94 από 117 κράτη στην Ιαμική. Με βάση τον διεθνή αυτό νόμο η Ελλάδα μπορούσε επί δεκαετίες τώρα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια, πράγμα που θα επέλυε δια παντός τα προβλήματα της με τους Τούρκους. Η Τουρκία, που πρόβλεψε έγκαιρα την απειλή, δήλωσε πως μια τέτοια ενέργεια θα αποτελούσε αιτία πολέμου.

Αλλά οι βασικές ρυθμίσεις του νέου Δικαίου της θάλασσας εξακολουθούν να είναι ευνοϊκές και έχουν ως εξής :

Αιγιαλίτιδα ζώνη    

Το πλάτος της μπορεί να φθάσει μέχρι τα 12 ν.μ. και ιδιαίτερα ευνοεί την χώρα μας. Διατηρούμε τα 6 ν.μ.

Συνορεύουσα ζώνη

Σύμφωνα με το νέο δίκαιο η συνορεύουσα ζώνη μπορεί να επεκτείνεται μέχρι 24 ν.μ., μετρώμενη μετά την αιγιαλίτιδα ζώνη.

Αποκλειστική οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ)

Η ΑΟΖ έχει κατά το νέο δίκαιο έκταση 200 νμ (για την ακρίβεια 188 νμ, εάν αφαιρέσουμε τα 12 νμ της αιγιαλίτιδας ζώνης). Μέσα στην ζώνη αυτή το παράκτιο κράτος ασκεί όλα τα κυριαρχικά δικαιώματα που ασκεί στην υφαλοκρηπίδα, για έρευνα και εκμετάλλευση των φυσικών πόρων.

Αρχιπελαγικά κράτη

Η νέα Σύμβαση περιλαμβάνει ευνοϊκές διατάξεις για τα αμιγώς αρχιπελαγικά κράτη, δηλαδή εκείνα που αποτελούνται αποκλειστικά από νησιά, όχι όμως και για τα μικτά κράτη, όπως η χώρα μας, αν και ιστορικά ο όρος ξεκίνησε από το Αιγαίο που απεκαλείτο «Αρχιπέλαγος».

Υφαλοκρηπίδα

Τα νησιά έχουν κατά τη νέα ρύθμιση πλήρη δικαιώματα υφαλοκρηπίδας. Επομένως και η νέα ρύθμιση είναι ευνοϊκή για την χώρα μας.

Οι Διαφορές στο Αιγαίο

Με τον Νόμο 2674 στις 20 Μαίου 1982 η Τουρκία καθιέρωσε τα χωρικά της ύδατα και εναέριο υπερκείμενο χώρο στα 6 Ναυτικά Μίλια.   Ο Νόμος εξουσιοδοτεί την κυβέρνηση να επεκτείνει τα χωρικά ύδατα πέραν των 6 Ναυτικών Μιλίων σε ορισμένες περιοχές, και βάσει αυτού ο  Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών στις 2 Ιουνίου 1982 διακήρυξε ότι στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο το όριο των χωρικών υδάτων φθάνει στα 12 Ναυτικά Μίλια..

Με τον Αναγκαστικό Νόμο 230 στις 17 Σεπτεμβρίου 1936, η Ελλάδα καθορίζει χωρικά ύδατα  6 Ναυτικών Μιλίων. 

Με το Προεδρικό Διάταγμα υπ’ αριθ. 12 στις 18 Σεπτεμβρίου 1931, η Ελλάδα καθορίζει εύρος εναερίου χώρου 10 Ναυτικά Μίλια, σχετικά με την αεροπλοΐα και τα θέματα αεραμύνης, και στηρίζει την απόφασή της αυτή στο ότι η Εθνική Ασφάλειά της απαιτεί ευρύτερη ζώνη αεροπορική για την έγκαιρη προειδοποίηση επίθεσης, από τα χωρικά ύδατα των 6 Ναυτικών Μιλίων.

Η Αποστρατικοποίηση των Νησιών του Αιγαίου

Τα νησιά που κείνται στην είσοδο των Δαρδανελίων  επηρεάζονται από την συνθήκη Λοζάννης / Μοντρέ, τα νησιά της Ανατολικής Μεσογείου από τη συνθήκη της Λοζάννης και τα Δωδεκάνησα από την συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία.

Συνθήκη  Λοζάννης  (1923), Άρθρο 13: 

«Προς τον σκοπό να εξασφαλισθεί διατήρηση της ειρήνης, η Ελληνική Κυβέρνηση αναλαμβάνει να τηρεί τους εξής περιορισμούς στα νησιά Μυτιλήνη, Χίος, Σάμος και Ικαρία :  (1) όχι ναυτικές βάσεις και οχυρώσεις….    (2)  Τα Ελληνικά στρατιωτικά αεροπλάνα απαγορεύεται να πετούν πάνω από το έδαφος της Ανατόλια.  Αμοιβαία, η Τουρκία απαγορεύει  στα στρατιωτικά της αεροπλάνα να πετούν πάνω από τα νησιά αυτά.   (3)   Οι Ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις στα νησιά αυτά περιορίζονται στις απολύτως αναγκαίες κλάσεις που καλούνται για θητεία……. όπως και σε μια σχετική δύναμη χωροφυλακής και αστυνομίας».

Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία (1947), Άρθρο 14 :  «Η Ιταλία παραχωρεί στην Ελλάδα την πλήρη κυριαρχία των Δωδεκανήσων.  Τα νησιά αυτά θα είναι και θα παραμείνουν αποστρατικοποιημένα».

            Προσθήκη 13 (D) :  «Αποστρατικοποιημένα εννοεί να απαγορεύονται όλες οι Ναυτικές, οι στρατιωτικές και αεροπορικές εγκαταστάσεις και οχυρώσεις.  Η στάθμευση των στρατιωτικών,  ναυτικών και αεροπορικών Μονάδων.   Οι στρατιωτικές ασκήσεις.   Αυτό δεν απαγορεύει το προσωπικό ασφαλείας, που πρέπει να περιορίζεται σ’ ένα λογικό αριθμό να  οπλίζεται με όπλα που μπορούν να φέρονται και χρησιμοποιούνται  από ένα πρόσωπο».

Ως προς τη Λήμνο, η συνθήκη του Μοντρέ αντικατέστησε ολικώς τη συνθήκη της Λοζάννης, αναγράφοντας στο προοίμιο:

 Έχοντας  «αποφασίσει να αντικαταστήσουμε με την παρούσα τη συνθήκη που υπογράφηκε στη Λοζάννη στις 24

Ιουλίου 1923 ….»

Εναέριος Έλεγχος του Αιγαίου

Με τις προβλέψεις του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας  (International Civil Aviation Organization – ICAO)  που  ιδρύθηκε με τη σύμβαση του Σικάγο το 1944,η Ελλάδα έχει την ευθύνη  να διαχειρίζεται το FIR του Αιγαίου (Flight Information Regiοn )-για πληροφορίες πτήσεων και προειδοποιήσεις για πτήσεις. Η Τουρκία και η Αμερική υποστηρίζουν ότι εξαιρούνται τα στρατιωτικά αεροπλάνα.

Ο Γιώργος Γκορέζης

           Weblog : ggore.wordpress.com

Η Σημερινή Κρίση, οι Δομικές Αιτίες της Γενικευμένης Εξαθλίωσης και η Ανάγκη Νέας Κοινωνικής Οργάνωσης

1 Ιανουαρίου, 2009

 

 

 

Γράφει ο Γιώργος Γκορέζης

 

 

Η φτώχεια κατοικεί σήμερα στην καρδιά της κοινωνίας μας. Έγινε ένα διεθνές φαινόμενο, μια από τις πιο επιτακτικές προκλήσεις που έχουν να αντιμετωπίσουν οι κοινωνίες. Σήμερα στις ευρωπαϊκές χώρες η εξαθλίωση εκτίθεται δημόσια. Η παρουσία της επαιτείας, των «αστέγων», των «χωρίς δικαιώματα» στην καρδιά και την περιφέρεια των πάντα πλούσιων μεγάλων πόλεων καταργεί την αντιπαράθεση ανάμεσα στα παλιά ευρωπαϊκά μας έθνη, που τα χαρακτήριζε η αλληλεγγύη, και τον αμερικάνικο πολιτισμό, που καθοριζόταν από την πάλη για τη ζωή και γεννούσε τον αποκλεισμό.

Η φτώχεια επιμένει διαχρονικά. Στον 19ο αιώνα το ενδιαφέρον είχε εστιαστεί στην βιομηχανική φτώχεια της εξαθλίωσης ( pauperisme ), δηλαδή τη μορφή εξαθλίωσης που παρουσιάζεται ως κοινωνική μάστιγα, τη δημόσια εξαθλίωση. Με την είσοδο στον 21 αιώνα αναδύεται και πάλι η παλιά μισοσβησμένη ήδη στις μνήμες μας μορφή της εξαθλίωσης, σε μια προωθημένη ιστορική αναλογία. Και στις δύο περιπτώσεις παρακολουθούμε μια μεταμόρφωση της φτώχειας, που χάνει τα κοινωνικά της χαρακτηριστικά για να μετατραπεί σε ένα καθολικό φαινόμενο. H ταχεία ανάπτυξη του φαινομένου, όπως και στις αρχές του 19ου αιώνα, έρχεται σε αντίθεση με την αισιοδοξία των φιλελεύθερων οικονομολόγων. Οι δομικές αιτίες της εξαθλίωσης αγκαλιάζουν και πάλι την νεογέννητη κοινωνία μας, και αδιάρρηκτες σχέσεις συνδέουν τον μη ελεγχόμενο φιλελευθερισμό με τη γενικευμένη εξαθλίωση.

Και σήμερα, όπως και χθες, η επινόηση των νέων τεχνολογιών, η ανάπτυξη του διεθνούς ανταγωνισμού, η μεταβολή των διαδικασιών παραγωγής, η επαγγελματική αποειδίκευση, η ατελής κοινωνική ενσωμάτωση αποτελούν τις βαθύτερες αιτίες μιας γενικής διαδικασίας που ρίχνει στο δρόμο τους ανθρώπους, ακυρώνει την αξία της εργασίας, υποβαθμίζει τις αποκτημένες ειδικεύσεις, καταστρέφει τους κοινωνικούς δεσμούς, γεννά το φόβο στους κόλπους της κοινωνίας, προκαλεί οίκτο αλλά και καταστολή, απόρριψη αλλά και επινόηση νέων μορφών αλληλεγγύης.

Στη πρόσφατη βιομηχανική εποχή οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, προκειμένου να αμυνθούν απέναντι στις καταστροφικές συνέπειες μιας εντελώς ελεύθερης αγοράς, είχαν αναγκαστεί να πραγματοποιήσουν έναν μεγάλο μετασχηματισμό. Να εφαρμόσουν μέτρα περιορισμού της αγοράς. Μέτρα εξαιρετικά ποικίλα, ανάλογα με τις χώρες, αλλά που όλα απέβλεπαν στους ίδιους στόχους. Την αναγέννηση της ζωής των ανθρώπων και του περιβάλλοντος τους, τη διασφάλιση της κοινωνικής τους θέσης, τον απαραίτητο περιορισμό της ελαστικότητας των μισθών και της κινητικότητας της εργασίας, τη σταθεροποίηση των εισοδημάτων, τη συνέχεια της παραγωγής, τον κρατικό έλεγχο των φυσικών πόρων και τη νομισματική διαχείριση για την αποφυγή ανησυχιών στο επίπεδο των τιμών.

Τα φιλελεύθερα πολιτικά καθεστώτα στη βιομηχανική εποχή είχαν μετατραπεί σε Κράτη Πρόνοιας, μέσω της θεσμοθέτησης ορίων και ελέγχων στην αγορά και της εφαρμογής πολιτικών κοινωνικής προστασίας. Όλες ανεξαιρέτως οι ευρωπαϊκές χώρες είχαν υιοθετήσει μέτρα κοινωνικής προστασίας, που αποκτώντας γενικό χαρακτήρα, καταλήγουν να καλύπτουν τους πολίτες από τους συχνότερους κινδύνους της εργασίας, την αρρώστια, τα γηρατειά, την ανεργία. Το πρώτο επιτακτικό καθήκον των κοινωνιών ήταν η απελευθέρωση του ανθρώπου από την ανάγκη. Τα κοινωνικά μέτρα θα θεωρηθούν έκτοτε ουσιαστικό στοιχείο του πολιτισμού μας.

Η δεκαετία του 80 σηματοδοτεί το τέλος της χρυσής εποχής των Κρατών Προνοίας. Με την πάροδο των χρόνων η οικονομική κρίση του κράτους συμβάλλει στην επαναφορά των φιλελεύθερων θεωριών που κλονίζουν με αισθητό τρόπο τη νομιμότητα των προγενεστέρων τρόπων ανάπτυξης. Στο πλαίσιο μιας ανοιχτής οικονομίας οι αυξανόμενες αμφισβητήσεις κλονίζουν τη νομιμότητα των πολιτικών κεϋνσιανής έμπνευσης. Οι οικονομίες έγιναν ολοένα και περισσότερο αλληλοεξαρτώμενες και η εξέλιξη του διεθνούς πλαισίου αβέβαιη. Η παγκόσμια οικονομική εξέλιξη εξαρτάται από οικονομικούς φορείς και εταιρίες των οποίων οι αποφάσεις διαφεύγουν από τη σφαίρα επιρροής του κράτους.

Σήμερα, οι επινοημένες στο παρελθόν λύσεις εμφανίζονται παρωχημένες και αναποτελεσματικές. Οι δύο συμβολικές μορφές της επανάστασης του 20ου αιώνα βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Αν ο σοσιαλισμός πέθανε, το Κράτος Πρόνοιας βρίσκεται εξίσου σε κατάσταση παρατεταμένης κρίσης. Το όραμα της απελευθέρωσης του ανθρώπου από την ανάγκη απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο, ακόμα και στις πλέον αναπτυγμένες κοινωνίες

Το Κράτος Έθνος είναι αδύναμο να ελέγξει την σημερινή συγκυρία. Η διεθνοποίηση των οικονομιών, η παγκοσμιοποίηση των επικοινωνιών και των ανταλλαγών ανοίγουν μια νέα εποχή γεμάτη αβεβαιότητες. Οι αλληλεξαρτήσεις είναι πιο ισχυρές, αλλά οι αγορές λειτουργούν πάνω από τα εθνικά σύνορα. Οι οικονομικές πολιτικές κεϋνσιανής έμπνευσης αποδεικνύονται αναποτελεσματικές. Οι νεοφιλελεύθερες θεωρίες έχουν παντού την τιμητική τους. Στις περισσότερες χώρες η έξοδος από την κρίση αναζητείται στον περιορισμό του κράτους.

Ωστόσο, αν η αποτελεσματικότητα του παραγωγικού συστήματος δεν υπήρξε ποτέ τόσο μεγάλη, αν τα χρηματιστικά κυκλώματα γνώρισαν μέχρι τώρα μια άνευ προηγουμένου δραστηριότητα, τα κοινωνικά προβλήματα συσσωρεύονται. Ύστερα μάλιστα από την πρόσφατη οικονομική κρίση, η διαμόρφωση μιας δυαδικής κοινωνίας, στο εσωτερικό της οποίας συνυπάρχουν κοινωνικές κατηγορίες με υψηλό επίπεδο εισοδήματος και κοινωνικές κατηγορίες αποκλεισμένες από την αγορά εργασίας και συχνά από την κοινωνία, που υπήρξε πραγματικός βραχνάς και σε προηγούμενες κρίσεις, αποτελεί σήμερα μια πραγματικότητα. Οι άνθρωποι δίχως απασχόληση αποτελούν μια σημαντική κοινωνική κατηγορία που συνεχώς διογκώνεται. Η αύξηση του αριθμού των φτωχών και των κοινωνικά αποκλεισμένων έχει γίνει μια αναμφισβήτητη πραγματικότητα.  Και το Κράτος, που ήθελε να αποτελεί ένα ιδιωτικό φορέα ανάμεσα σε άλλους ιδιωτικούς φορείς, ευαίσθητο μόνο στα ζητήματα αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας, καλείται ολοένα και περισσότερο να αντιμετωπίσει τα ζητήματα εκτός αγοράς, ζητήματα συγκρούσεων, αποκλεισμένων, φτωχών, για τα οποία η φιλελεύθερη θεματική είναι τουλάχιστον ακατάλληλη.

Η σημερινή κρίση είναι συνέχεια αυτής που ξέσπασε το 1929. Εκείνη ήταν το έναυσμα μιας παγκόσμιας σύγκρουσης για το μέλλον του κοινωνικού συστήματος, με αντικείμενο της σύγκρουσης τη μορφή εξουσίας που αντιστοιχούσε στο κοινωνικό σύστημα. Αντίπαλες πολιτικές ο Μπολσεβικισμός της Σοβιετικής Ένωσης και ο φασισμός της ναζιστικής Γερμανίας. Η κρίση διευθετήθηκε στο τέλος του ’40 με τον χωρισμό του κόσμου σε δύο στρατόπεδα.

Οκτώ δεκαετίες από το ’29 το κοινωνικό σύστημα είναι σε τεράστια ιστορική απόσταση από το εξουσιαστικό σύστημα. Οι διαχειριστές του εξουσιαστικού συστήματος βλέπουν με αγωνία το κράτος να αχρηστεύεται και οι παρεμβάσεις τους να οξύνουν αντί να καταπραΰνουν την κατάσταση. Η κρίση όπως εξελίσσεται είναι κρίση θεσμών, οικονομική και ηθική και υποδηλώνει την ιστορική καθυστέρηση του συστήματος εξουσίας σε σχέση με την εξέλιξη του κοινωνικού συστήματος. Η πολιτική ελίτ, κατάκοπη από σκάνδαλα, κορεσμένη από νεποτισμό, αποσυρμένη από την κόλαση του πραγματικού, η ίδια που ανέθεσε τη διαχείριση του κοινωνικού σε ειδικούς φρουρούς, βρίσκεται πια αντιμέτωπη με την κοινωνία. Η εξέγερση των νέων στην Ελλάδα κραύγασε τουλάχιστον μια οικονομική αλήθεια που οι μέτοχοι της εξουσίας δεν θέλουν να ακούσουν : Η κοινωνία δεν ανέχεται άλλο να ζει παίρνοντας δανεικά τα αγαθά που έχει ήδη παράξει. Από αυτή την άποψη η ερήμην των πολιτικών και της πολιτικής εξέγερση των νέων στην Ελλάδα αποτελεί σοβαρό ενδεικτικό παράδειγμα για τις μελλοντικές κοινωνικές εξελίξεις.

Αργά ή γρήγορα το ξέσπασμα θα ερχόταν. Το προμηνούσαν η οικονομική κρίση που είχε έρθει σε μας πριν από τη διεθνή και αύξανε τον αριθμό των συνανθρώπων μας που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Το πρόδιδε η κατάπτωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος, της κοινωνικής πρόνοιας και της υγείας, η καταρράκωση του κύρους της δικαιοσύνης. Το προοιωνιζόταν η γενική δυσαρέσκεια από τα αλλεπάλληλα σκάνδαλα και τη διαφθορά, που δηλητηριάζουν καθημερινά την κοινωνία. Το μήνυμα ερχόταν. Κι ας επέμεναν να αποφεύγουν τη διάγνωση των αιτίων οι κρατούντες, η ελίτ των αυτάρεσκων του εξουσιαστικού συστήματος, που ικανοποιείται με την καταναλωτική της αφθονία και την καλοφτιαγμένη βιτρίνα.

Είναι προφανής η ανάγκη ανάδυσης κοινωνικών πολιτικών και η εξεύρεση νέων τρόπων κοινωνικής οργάνωσης, ικανών να δημιουργήσουν μια αμοιβαία επωφελή ισορροπία ανάμεσα στην οικονομία της αγοράς, στην παρέμβαση του κράτους και τις προϋποθέσεις βελτίωσης των όρων ζωής στην κοινωνία. Η παρέμβαση του κράτους στις προϋποθέσεις της ευημερίας στέφθηκε με επιτυχία, στο μέτρο που απέδειξε την αξία της συμβάλλοντας όχι μόνο στην ατομική αλλά και στη συλλογική ευημερία. Μια τέτοια παρέμβαση είναι αναμενόμενη, και μπορεί να νοηθεί σε τρείς διακεκριμένες διαστάσεις : Την οικονομική διάσταση, όπως για παράδειγμα η αύξηση της παραγωγικότητας, την πολιτική διάσταση, όπως η αποτροπή της κοινωνικής αναταραχής, και την ηθική διάσταση με τη διαμόρφωση της εικόνας μιας δίκαιης κοινωνίας που προσφέρει ασφάλεια.-

                                                                 Γιώργος Γκορέζης

                                            Weblog : ggore.wordpress.com