Archive for Ιανουαρίου 2010

Το Πρόγραμμα Καλλικράτης

15 Ιανουαρίου, 2010

                                                                          

Γράφει : Ο Γιώργος Γκορέζης

          

 Στην Ευρωπαϊκή  Ένωση η συνοχή αποτελεί ισχυρό κριτήριο και βασική υποχρέωση των εταίρων. Με βάση το στοιχείο αυτό η μεταρρύθμιση στην Αυτοδιοίκηση στη χώρα μας ( Πρόγραμμα Καλλικράτης ) καλείται να θεραπεύσει τις χρόνιες τοπικές και περιφερειακές αγκυλώσεις και να δημιουργήσει την απαραίτητη κοινωνική, εδαφική και οικονομική συνοχή. Η υποχρέωση αυτή απορρέει από την Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, και από την υποχρέωση μας για διαρθρωτικές παρεμβάσεις μέσω του ΕΣΠΑ 2007-2013.    

Το ζητούμενο για τη χώρα μας είναι  να χωροθετηθούν στο σημερινό έντονο ανταγωνιστικό περιβάλλον εκείνες οι συνθήκες τοπικού και περιφερειακού χαρακτήρα που θα επιτρέψουν την βιώσιμη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης. Ο Δήμος να αποτελέσει εδαφική έκταση με χωρικοοικονομική  ενότητα, που θα προσδιορίζει και την μορφή της ανάπτυξης.  Επειδή τον καταλύτη στην κοινή προσπάθεια για ανάπτυξη και πρόοδο αποτελεί η απασχόληση και η βασιζόμενη στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής ανταγωνιστικότητα.

Η τάση στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η συγκρότηση ισχυρών και ανταγωνιστικών Περιφερειών και Δήμων, δομημένων να δρουν σε περιβάλλον οικονομικής αλληλεξάρτησης, και να συνεργάζονται σε τοπικές και σε διασυνοριακές συναλλαγές, με την χρήση καινοτομιών και τεχνολογίας . Γι’ αυτό οι Δήμοι και οι Περιφέρειες , για να είναι βιώσιμοι και αποτελεσματικοί για τους πολίτες που εκπροσωπούν, καλούνται να παίξουν κρίσιμο ρόλο σε σύνθετα ζητήματα, όπως η τοπική οικονομία, και οι κοινωνικές και πολιτιστικές διεργασίες.

Αν η τοπική ανταγωνιστικότητα αποτελεί σημαντικό μοχλό ανάπτυξης, τα πλαίσια για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη προσδιορίζονται από σημαντικές γεωοικονομικές, κοινωνικές και συγκοινωνιακές συνθήκες της περιοχής, όπως η γεωγραφική έκταση και ο οικονομικός της χαρακτήρας, το σύστημα μεταφορών και επικοινωνίας, το διαθέσιμο ειδικευμένο και εργατικό προσωπικό, η παραγωγή και το είδος των παραγομένων προϊόντων, το σύστημα και οι υποδομές υγειονομικής περίθαλψης, η ύπαρξη επιχειρήσεων, η προσβασιμότητα σε συγκοινωνιακούς κόμβους επιγείων και εναερίων μεταφορών κ.ά.

Οι ανωτέρω παράγοντες λαμβάνονται σοβαρά υπ’ όψη στην σχεδίαση της χωρικότητας και του μεγέθους του Δήμου ώστε να εξασφαλίζεται η βιωσιμότητα και η συνοχή του . Στη συνέχεια ο Δήμος κατευθύνει τη στόχευση σε λειτουργίες που κρίνονται βασικές και απαραίτητες, όπως : Η καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, η ενίσχυση της απασχόλησης, η ανάδειξη της πολιτισμικής κληρονομιάς και του φυσικού περιβάλλοντος, η προώθηση νέων σχεδίων επιχειρήσεων και της πράσινης οικονομίας. 

Σήμερα η διοίκηση χρειάζεται σαφείς και μη χρονοβόρες διαδικασίες λήψης αποφάσεων, ενώ παράλληλα πρέπει να ανεβαίνει ο ρυθμός ανάπτυξης του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος ( ΑΕΠ ) και να υπηρετείται ο πολίτης με τη χαμηλότερη δυνατή γραφειοκρατία. Τούτο επιτυγχάνεται σε ικανοποιητικό βαθμό με την μείωση των επιπέδων διοίκησης σε τρία επιμέρους, το επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης α΄ βαθμού ( Δήμος ), το επίπεδο της περιφερειακής αυτοδιοίκησης β΄ βαθμού ( Περιφέρεια) και το επίπεδο της Κεντρικής ή Γενικής Διοίκησης.

Οι Δήμοι μπορούν αποτελεσματικά  να επιλύουν στο επίπεδο τους τα προβλήματα των δημοτών, όταν εφαρμοστεί η αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και λειτουργούν με βάση σαφείς νόμους και διατάξεις. Ομοίως οι Περιφέρειες όταν εκλέγονται αποκτούν την απαραίτητη νομιμοποίηση να παίρνουν τις αναγκαίες πολιτικές αποφάσεις και συγχρόνως να συναγωνίζονται τις σχετικά ισχυρές Περιφέρειες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι προφανές ότι στο πλαίσιο αυτό απαιτείται σημαντικός περιορισμός του αριθμού των σημερινών Δήμων και Περιφερειών. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται και η αναγκαία εξοικονόμηση ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, και σημαντικοί οικονομικοί πόροι για την λειτουργία της νέας οργάνωσης.

Η μείωση και η απλούστευση των επιπέδων περιφερειακής διοίκησης και αυτοδιοίκησης θα πρέπει να συνοδεύεται από την ενίσχυση της αντιπροσωπευτικότητας και της αποτελεσματικότητάς τους. Χρειάζονται λιγότερες και αρμονικότερες μονάδες, με σαφέστερες αρμοδιότητες και προκαθορισμένα πεδία δράσης, με μεγαλύτερη πολιτική και κοινωνική αντιπροσωπευτικότητα και λογοδοσία, με πλουσιότερη αποτελεσματικότητα. Αν η Ελλάδα θέλει να αλλάξει για να μη χάσει τη μεγάλη ευκαιρία του εκσυγχρονισμού της, πρέπει να αλλάξει στη βάση του διοικητικού της συστήματος. Αν αλλάξει η διοίκηση, θα αλλάξει και η πολιτική, γιατί η νέα πολιτική θα βασιστεί στις νέες διοικητικές δομές, λιγότερο συγκεντρωτικές, λιγότερο πελατειακές, πιο σύγχρονες και πιο δημοκρατικές.

«Το πρόγραμμα Καλλικράτης» περιλαμβάνει την δραστική μείωση των 1034 ΟΤΑ σε 370, θεμελιώνει τη περιφερειακή αυτοδιοίκηση, δημιουργεί 13 αιρετές Περιφέρειες, καταργεί 4000 νομικά πρόσωπα και δημοτικές επιχειρήσεις των Δήμων, θεμελιώνει 7 Γενικές Διοικήσεις που αντικαθιστούν τις σημερινές 13 κρατικές περιφέρειες και εξασφαλίζει την οικονομική αυτοτέλεια του νέου σχήματος με την συμμετοχή στους θεσμοθετημένους πόρους μέρους από τον ΦΜΑΠ και ΦΠΑ και την υποστήριξη των νέων ΟΤΑ πρόγραμμα « ΕΛΛΑΔΑ » . Με τη νέα αρχιτεκτονική εγκαθιστά την δημοτική ηλεκτρονική διακυβέρνηση, απαντά στην απαξίωση στην οποία άδικα εκτίθενται αιρετοί και εργαζόμενοι, και δίνει ώθηση στη πράσινη ανάπτυξη.   

Μέσω της διαβούλευσης ελπίζουμε να απαντηθούν επίσης σοβαρά ερωτήματα- θέματα δημοκρατίας, όπως : To αίτημα για εκλογικό σύστημα απλής αναλογικής και η κατάργηση του 42%, η αλλαγή του εκλογικού νόμου για τις ΤΕΔΚ και την ΚΕΔΚΕ με απλή αναλογική, ο νέος κώδικας Τ.Α., η ενίσχυση της δημοκρατίας με εκπροσώπηση όλων των παρατάξεων στα όργανα των δήμων, ο θεσμικός ρόλος των τοπικών συμβουλίων, η σχέση της ΤΑ με τον νέο χωροταξικό σχεδιασμό, ο διαχωρισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ Κυβέρνησης-Περιφέρειας-Πρωτοβάθμιων ΟΤΑ.

 Η σωστή διοικητική αναδιάρθρωση της χώρας, μακριά από μικροκομματικές σκοπιμότητες, συνιστά προαπαιτούμενο για ένα πραγματικό εκσυγχρονισμό της ελληνικής κοινωνίας. Μια τολμηρή τομή στη διοικητική αναδιάρθρωση θα βοηθήσει στην επίλυση χρονιζόντων προβλημάτων που ταλανίζουν την οικονομία, την κοινωνία και ακόμα και την πολιτική. Επιπρόσθετα θα απαλλάξει τη χώρα από αγκυλώσεις που δεν της επιτρέπουν να προχωρήσει με γρήγορους ρυθμούς στην πολυεπίπεδη σύγκλιση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.  Οι προσωπικές φιλοδοξίες και ο τοπικιστικός πατριωτισμός που οδηγούν σε καβγάδες για όρια, «πρωτεύουσες» και «έδρες» των νέων χωροεδαφικών ενοτήτων, συχνά γίνονται « για το πάπλωμα » και δεν έχουν ουσιαστικό νόημα.

 Αντιμετωπίζουμε σήμερα την πρόκληση η αυτοδιοίκηση στη χώρα μας να παίξει πρωταγωνιστικό και ανταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη, στο περιβάλλον, στις νέες τεχνολογίες, στα δικαιώματα και στις κοινωνικές υπηρεσίες. Αλλά τίποτε δεν θα προχωρήσει χωρίς την κοινωνία των ενεργών πολιτών, που δείχνει τα τελευταία χρόνια να αποδεσμεύεται από κηδεμονίες και να εμπιστεύεται καθαρές αυτοδιοικητικές φωνές. Αυτή τη μορφή συμμετοχικής αυτοδιοίκησης θέλουμε. Το μέλλον και η προοπτική της βασίζεται στον βαθμό εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας που αποκτά στις προοδευτικές κοινωνίες.-