Archive for Μαρτίου 2010

Η Τουρκία ο Νεοοθωμανισμός και το Πατριαρχείο

28 Μαρτίου, 2010

Γράφει :  Ο Γιώργος Γκορέζης

Από τη  δεκαετία του ενενήντα η Ελλάδα έκανε μια έξυπνη στροφή στην πολιτική της και άνοιξε τη προοπτική να θέσει την Τουρκία σε έναν ευρωπαϊκό δρόμο και έλεγχο. Σήμερα, οι συνθήκες δεν είναι οι ίδιες, αλλά η σημασία και η δυνατότητα αξιοποίησης μιας ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας παραμένει από τότε ισχυρό χαρτί.

Στην Ευρώπη οι χώρες που κατείχαν αποικίες προσπαθούν να αναθεωρήσουν την ιστορία τους με την απάλειψη των στιγματισμένων πλευρών της χώρας τους. Κάτω απ’ αυτή τη γενικότερη στάση η προσπάθεια της Τουρκίας να ξαναδιαβάσει την αυτοκρατορική ιστορία της, αυτήν της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δεν είναι κάτι το παράξενο, και συναντά κατανόηση σε πολλές δυτικές χώρες.

Στην πραγματικότητα, η αναθεώρηση αυτή αφορά την διεθνή θέση της Τουρκίας. Αλλά η Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν ήταν απλά μια δυτικού τύπου αυτοκρατορία. Από μεγάλο μέρος του ισλαμικού κόσμου, ιδιαίτερα τους υπόδουλους Άραβες, θεωρήθηκε ως το τελευταίο ισλαμικό χαλιφάτο, ως το κατεξοχήν κράτος των μουσουλμάνων. Η επαναφορά, κατά συνέπεια, της ιδεολογίας και φαντασίωσης του οθωμανικού κράτους συμβαδίζει με μια προσπάθεια των ισλαμιστών που κυβερνούν την Τουρκία να εξαγνίσουν το βεβαρημένο χθες, ώστε να δικαιολογήσουν το σήμερα.

Η επαναφορά της ιδεολογίας του οθωμανισμού εμπεριέχει «αυτόματα» και τα ιστορικά εγκλήματα που αυτός διέπραξε, όπως η γενοκτονία των Αρμενίων και των ελλήνων του Πόντου, καθώς και τις αιώνες αποικιοκρατίας σε βάρος μη μουσουλμανικών πληθυσμών. Όλα αυτά πέραν της αναμφισβήτητης αλήθειας ότι η επιστροφή στο χαλιφάτο σημαίνει και άρνηση της κοσμικότητας του κράτους.

Σύμφωνα με τη φαντασίωση του «νεοοθωμανισμού», η Τουρκία έχει έναν υπεύθυνο ρόλο στην περιοχή, που είναι προς όφελος τόσο των λαών στην περιφέρειά της, όσο και της Δύσης –τουρκικός περιφερειακός ηγεμονισμός, και το πρόβλημα δεν είναι ότι το πιστεύουν οι ίδιοι, αλλά ότι το έχουν αποδεχτεί και πολλοί αναλυτές της Δύσης. Η Τουρκία θεωρείται από τους Αγγλοαμερικανούς ως η δύναμη που μπορεί να αντιμετωπίσει την επανεμφανιζόμενη Ρωσία. Τα συμφέροντα των ΗΠΑ ταυτίζονται έτσι με μια ένωση Μουσουλμανικών κρατών στη Μ. Ανατολή, δηλ. μια συμμαχία από Τουρκία, Συρία, Παλαιστίνη, Ιράν, Ιράκ, Αζερμπαϊτζάν, Αφγανιστάν, Παλαιστίνη και Λίβανο με την υποστήριξη των ΗΠΑ. Με λίγα λόγια θα βάλουν το λύκο να φυλάει τα πρόβατα.

Αυτήν την στιγμή υπάρχει μεγάλη κοινωνική αναταραχή στις ΗΠΑ λόγω των μακροχρόνιων πολέμων σε πολλές περιοχές του κόσμου. Η κοινωνική αυτή αναταραχή τείνει να μετατραπεί σε οργή των Αμερικανών πολιτών, όπως έγινε κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Βιετνάμ. Για αυτό μέχρι το 2015-2020 οι Αμερικανοί βλέπουν να αποσύρονται από την περιοχή και να ελέγχουν την Μ. Ασία και τη Μ. Ανατολή μέσω των συμμάχων τους. Έτσι εξηγούνται οι προσπάθειες των ΗΠΑ να υποστηρίξουν την Τουρκία.

Στο θέμα του «νεοοθωμανισμού», αντίθετα με τις άλλες χώρες της περιοχής η Τουρκία δεν ακολουθεί τις ίδιες τακτικές έναντι της Ελλάδας, που δεν έχει κανένα λόγο να υποταχτεί στον τουρκικό περιφερειακό ηγεμονισμό. Αυταπόδεικτη απόδειξη τούτου είναι η διαχρονική συμπεριφορά της Τουρκίας στο θέμα του Πατριαρχείου και της μειονότητας της Κωνσταντινούπολης.

Το θέμα του  οικουμενικού Πατριαρχείου ήταν μέχρι πρότινος μια διεθνής υπόθεση, που αφορούσε τα εκατομμύρια των ανά την υφήλιο ορθοδόξων. Αλλά κατά την επίσκεψη του Μπαράκ Ομπάμα στην Τουρκία ,οι χειρισμοί της διπλωματίας μας ήταν ατυχείς και έδωσαν την ευκαιρία στον Ερντογάν να συνδέσει το άνοιγμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης με τον Μουσουλμανικό στοιχείο της Θράκης. Γράφει για το θέμα ο Τούρκος πολιτικός αναλυτής Ορχάν Κεμάλ Τζενκίζ σε άρθρο του στην εφημερίδα ΡΑΝΤΙΚΑΛ στις 10-5-2009:

« Στο θέμα του νομικού καθεστώτος του Πατριαρχείου, έχουμε να κάνουμε με μια λεπτή κρατική πολιτική. Το όνομα της στρατηγικής μας είναι fait  accompli και είναι στρατηγική των μονίμων τετελεσμένων.

Η στρατηγική λειτουργεί ως εξής: Παίρνετε κάτι από τον εχθρό/αντίπαλό σας με μια ξαφνική κίνηση. Τότε εκείνος σκέφτεται ότι αν αντιδράσει θα τα χάσει όλα. Στη συνέχεια και όταν δεν το περιμένει ο αντίπαλός σας, κάνετε μια νέα επιθετική κίνηση και αρπάζετε ένα κομμάτι ακόμη. Μετά από κάποιο καιρό, οι ισορροπίες έχουν αλλάξει.

Κατά την αφήγησή μου, μπορεί να ήρθε στο νου σας η καταπατημένη περιουσία του Πατριαρχείου. Από το 1974 και μετά το Πατριαρχείο και τα ιδρύματα που υπάγονται σε αυτό, απώλεσαν χιλιάδες μικρά και μεγάλα ακίνητα. Και με την υπενθύμιση του Ομπάμα θυμηθήκαμε ότι παραμένει κλειστή η Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Σήμερα το Πατριαρχείο με την 1000 ετών ιστορία του, δεν έχει μια αναγνωρισμένη νομική προσωπικότητα. Τα δικαιώματά του, υποτίθεται ότι έχουν κατοχυρωθεί με τη Συνθήκη της Λωζάννης, όμως εάν εξετάσουμε τις δικαστικές αποφάσεις θα δούμε ότι η συνθήκη στην πραγματικότητα χρησιμοποιείται για την άρνηση των δικαιωμάτων του!

Όλα αυτά τα χρόνια οι Ρωμιοί της Τουρκίας είτε εκπατρίστηκαν με τις ανταλλαγές πληθυσμών, είτε εξαναγκάστηκαν να φύγουν με μεθοδεύσεις, όπως τις 6/7 Σεπτεμβρίου 1955. Από πληθυσμό που υπερέβαινε το ένα εκατομμύριο, απέμειναν μόνο 3 με 4 χιλιάδες Ρωμιοί. Και το κράτος μας καθορίζει η Ιερά Σύνοδος που θα εκλέξει τον Πατριάρχη να αποτελείται μόνο από Τούρκους υπηκόους Ρωμιούς και μόνο ένας Τούρκος υπήκοος μπορεί να εκλεγεί Πατριάρχης. Υποθέτω ότι θα είναι δύσκολο να βρεθεί κάποιος μεταξύ των Ρωμιών που απέμειναν στην Τουρκία, που θα είναι ικανός για το αξίωμα του Πατριάρχη. Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης απ όπου έχουν αποφοιτήσει σχεδόν όλοι οι Πατριάρχες είναι κλειστή. Που θα εκπαιδεύονται οι μελλοντικοί Πατριάρχες;

Όταν εξετάσουμε τα τετελεσμένα, θα διαπιστώσουμε πως τα θύματα έχουν υιοθετήσει τον ρόλο που έχει επιλεγεί γι αυτά. Ποτέ δεν διεκδικούν το δίκιο τους. Δεν χρησιμοποιούν τα νομικά μέσα. Δεν σας κάνει εντύπωση ότι το Πατριαρχείο δεν έχει κάνει καμία προσφυγή στην δικαιοσύνη, για το δικό του νομικό καθεστώς;

Βέβαια στην πληροφορία αυτή προσθέστε και το εξής: Η οδός μπροστά από το Πατριαρχείο ονομάζεται ΣΑΝΤΡΑΖΑΜ ΑΛΙ ΠΑΣΑ. Την Οθωμανική περίοδο, δυο Πατριάρχες κρεμάστηκαν μπροστά στο Πατριαρχείο. Και το σύγχρονο κράτος μας έδωσε στο δρόμο το όνομα του Πασά που κρέμασε έναν από τους δυο Πατριάρχες! Το fait accompli λοιπόν είναι μια στρατηγική η οποία εφαρμόζεται παραδοσιακά κατά ισχυρών αντιπάλων».

Θα ήταν λάθος να υποτιμήσουμε ότι οι σχέσεις μας με την Τουρκία προσδιορίζονται σήμερα από την ευρωπαϊκή προοπτική της τελευταίας και από τον ρόλο της στην ευρύτερη περιοχή. Αλλά εξ’ ίσου απαραίτητο είναι να αναλύουμε και να αντικρούουμε, ή αν θέλετε να αποδιοργανώνουμε τις ψευδαισθήσεις και φαντασιώσεις που έχουν οι Τούρκοι για τον εαυτό τους. Και το βασικό στοιχείο ψευδαίσθησης που χαρακτηρίζει την Τουρκία τα τελευταία χρόνια είναι ο « νεοοθωμανισμός ».-