Archive for Νοέμβριος 2010

Το Νέο Αμυντικό Δόγμα του ΝΑΤΟ

21 Νοεμβρίου, 2010

Γράφει  :   Ο Γιώργος Γκορέζης*

e-mail   :   ggorezis@yahoo.gr

web      :   ggore.wordpress.com

Το νέο στρατηγικό δόγμα για την επόμενη δεκαετία, η αποχώρηση από το Αφγανιστάν με ορίζοντα το 2014 και το σχέδιο εγκατάστασης αντιπυραυλικού συστήματος για την άμυνα της Ευρώπης βρέθηκαν στο επίκεντρο της Συνόδου Κορυφής της Συμμαχίας στη Λισαβόνα στις 19 και 20 Νοεμβρίου. Ήταν μια από τις πιο κρίσιμες συνόδους κορυφής των 28 κρατών – μελών στα 61 χρόνια λειτουργίας του ΝΑΤΟ. Ιδιαίτερη ήταν η έμφαση που δόθηκε στη σχέση του ΝΑΤΟ με τους στρατηγικούς εταίρους Ρωσία, Κίνα, Ινδία και Ιαπωνία.

Εκτός των σκληρών διδαγμάτων της Αφγανικής εμπειρίας, διαφάνηκε ότι στην επεξεργασία του νέου στρατηγικού δόγματος δόθηκε βάρος στην αντιμετώπιση νέων απειλών, όπως η τρομοκρατία, ο κυβερνοπόλεμος, η πειρατεία, η διασπορά των βαλλιστικών πυραύλων και των πυρηνικών όπλων. Τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ συμφώνησαν στην προσαρμογή των βασικών αρχών της Συμμαχίας, έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις του 21ου αιώνα.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα επισήμανε ότι με τη Σύνοδο Κορυφής «αναζωογονείται το ΝΑΤΟ για τον 21ο αιώνα», και υιοθετείται μια «νέα στρατηγική αντίληψη». Διαβεβαίωσε ταυτόχρονα ότι οι ΗΠΑ «θα συμβουλεύονται» την Ευρώπη για όλα τα μεγάλα ζητήματα.

Το νέο στρατηγικό δόγμα, που περιλαμβάνει ως υψηλές αρχές και προτεραιότητες την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και των ένοπλων φονταμενταλιστικών ομάδων, στοχεύει παράλληλα σε σύναψη στρατηγικής συνεργασίας με τη Ρωσία, που γίνεται εφεξής εταίρος . Οι βασικές αρχές, όπως ανακοίνωσε ο γγ του ΝΑΤΟ, Άντερς Φογκ Ράσμουσεν, εγκρίθηκαν από τα 28 μέλη της Συμμαχίας, και «επιβεβαιώνουν την ικανότητα της συμμαχίας να προστατεύει την ειρήνη και την ασφάλεια».

Από πλευράς ελληνικού ενδιαφέροντος, η χώρα μας απέκρουσε άλλη μια φορά πρόταση της Τουρκίας για την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών μέσω του ΝΑΤΟ, υπενθυμίζοντας ότι το θέμα αυτό είναι αρμοδιότητα του ΟΗΕ.  Το ερώτημα μέχρι τώρα ήταν ο λόγος ύπαρξης του ΝΑΤΟ. «Είναι ένα ενδιαφέρον ερώτημα, φιλοσοφικό και υπαρξιακό», δήλωσε πρόσφατα ο Πάνος Μπεγλίτης, αναπληρωτής υπουργός Αμυνας. Κατά τον ίδιο, οι κίνδυνοι που καραδοκούν για την Ελλάδα πηγάζουν από το ενδεχόμενο αναδίπλωσης της Αμερικής λόγω των εσωτερικών της προβλημάτων, οπότε κάποιες άλλες χώρες θα σπεύσουν να καλύψουν το κενό της, ενδεχομένως η Τουρκία, ως μια ανερχόμενη περιφερειακή δύναμη.

Η δεσπόζουσα επιμονή της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας φέρει την εγκατάσταση Αντιπυραυλικής ασπίδας στην Τουρκία, που αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε ανατροπή της ισορροπίας στην περιοχή, λόγω των ανταλλαγμάτων που θα επιδιώξει και σίγουρα θα πάρει η Άγκυρα στο Αιγαίο. Θεωρείται δε σίγουρο πως η Άγκυρα θα επιχειρήσει να παγιώσει υπέρ αυτής την ήδη μεροληπτική αμερικανο – Νατοϊκή αντίληψη για τις μέσω ΝΑΤΟ διευθετήσεις των ελληνο-τουρκικών διαφορών, ανατρέποντας έτσι το στάτους κβο πολλών 10ετιών στο Αιγαίο που καθιερώθηκε από σειρά διεθνών συμφωνιών.

Μιλώντας γενικότερα για το νέο νατοϊκό δόγμα ο πρωθυπουργός κ. Παπανδρέου ξεκίνησε με το καβαφικό «και τώρα τι θα κάνουμε χωρίς βαρβάρους, ήταν κι αυτοί μια κάποια λύση». Συγκεκριμένα ο πρωθυπουργός δήλωσε κατά τη σύνοδο κορυφής: «Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου τι χρειαζόμαστε το ΝΑΤΟ»;  Ακριβώς αυτό το ερώτημα προσπαθεί να απαντήσει το νέο στρατηγικό δόγμα που αξιολογεί τις πολύ διαφορετικές πια απειλές που έχει η ανθρωπότητα. Θέματα όπως, η κλιματική αλλαγή. η μεγάλη ροή προσφύγων. Οι ανισότητες που υπάρχουν κοινωνικές και οικονομικές. Η έξαρση του φονταμενταλισμού, οι ακραίες πολιτικές θέσεις – κινήματα ανά τον κόσμο. Όλα αυτά δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο που αλλάζουν την υφή του ΝΑΤΟ, ώστε να μπορεί να στηρίξει μια πιο δίκαιη κοινωνία και μια πιο δημοκρατική λειτουργία σε παγκόσμιο επίπεδο. Πάντα στο πλαίσιο των υποχρεώσεων του ΟΗΕ. Γι’ αυτό γίνεται και η συνάντηση στη Λισσαβόνα με τη Ρωσία, που από αντίπαλος γίνεται εταίρος της συμμαχίας.

 Η Τουρκία από την πλευρά της έχει εγκαίρως προειδοποιήσει κατά του προσδιορισμού, ειδικά του Ιράν, ως της απειλής κατά της οποίας προορίζεται το Αντιπυραυλικό σύστημα. «Η Τουρκία ζητεί το πρόγραμμα αντιπυραυλικής ασπίδας του ΝΑΤΟ να μην βάζει στο στόχαστρο καμιά συγκεκριμένη χώρα, όπως το Ιράν, και φαίνεται ότι μια συμφωνία υπάρχει σε αυτό το σημείο», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος Αμπντουλάχ Γκιούλ πριν αναχωρήσει για τη Λισαβόνα. Η Αγκυρα καλείται τώρα να «συμβιβάσει» τον πυρήνα της εξωτερικής της πολιτικής -ουδέν πρόβλημα στη γειτονιά μας- με τη Νατοϊκή στοχοποίηση του Ιράν, έστω και αν αυτό δεν θα κατονομάζεται, και από την άλλη επίσης καλείται να υπερασπίσει την Ευρώπη με την τοποθέτηση της «ασπίδας» στο έδαφός της, μια Ευρώπη που μέχρι τώρα δεν τη δέχεται στους κόλπους της.

Στην απόφαση να ξεκινήσουν τον επόμενο χρόνο οι δυνάμεις του ΝΑΤΟ να παραδίδουν τις αρμοδιότητες ασφάλειας στο Αφγανιστάν, με στόχο να έχει αποσυρθεί μεγάλο μέρος της συμμαχικής δύναμης από τη χώρα μέχρι το 2014, επιμένει η Συμμαχία παρά την ισχυρή ακόμη παρουσία των Ταλιμπάν.

Κατά τη σύνοδο κορυφής του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου, οι ηγέτες των 28 κρατών-μελών προχώρησαν επίσης σε πρωτοφανείς και δραστικές περικοπές, της τάξεως του 35%. Τα γενικά επιτελεία του ΝΑΤΟ από 11 θα μειωθούν σε 6 ή 7, οι 14 υπάρχουσες υπηρεσίες σε τρεις και οι περίπου 400 επιτροπές σε 85.

          Σημαντικός θεωρείται ότι είναι ο συμβιβασμός Γαλλίας – Γερμανίας για τα πυρηνικά και την Αντιπυραυλική ασπίδα. Το Παρίσι ζητούσε συμπληρωματικό χαρακτήρα για την πυραυλική ασπίδα, ενώ η Γερμανία μία νατοϊκή δέσμευση για πυρηνικό αφοπλισμό. Γαλλία και Γερμανία κατέληξαν τελικά σε συμβιβαστική λύση που θέτει τέρμα στη διαφωνία τους σχετικά με τους αντίστοιχους ρόλους τους για την πυρηνική αποτροπή και την Αντιπυραυλική άμυνα. Η Γαλλία αναλαμβάνει τον ρόλο κλειδί της πυρηνικής αποτροπής, ενώ η Γερμανία σκοπεύει να τον αντικαταστήσει σταδιακά με την Αντιπυραυλική άμυνα και να εγγράψει τον πυρηνικό αφοπλισμό στο πρόγραμμα του ΝΑΤΟ.

Σε αυτό το σημείο, ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα ήταν πολύ σαφής πριν από την άφιξή του στη Λισσαβόνα: οι Ηνωμένες Πολιτείες θα διατηρήσουν τα πυρηνικά όπλα για τόσο χρονικό διάστημα ώστε να μην υπάρχουν άλλα στον κόσμο.

* Ο Γιώργος Γκορέζης διετέλεσε Διευθυντής Πληροφοριών στη Νότια Πτέρυγα του ΝΑΤΟ – AFSOUTH.