Η σύγκρουση των θεσπρωτών ανταρτών με τους γερμανοτσάμηδες στη μάχη των Αγίων Θεοδώρων ( 30 Ιουν 1944 )

Ιουνίου 25, 2017

 

 

 

 

 

 

 

Γράφει : O Γιώργος  Γκορέζης*

e-mail  : ggorezis@yahoo.gr

web     : ggore.wordpress.com

 

Στις αρχές του θέρους 1944 η κατάσταση στη Θεσπρωτία μεταβάλλεται. Οι Εθνικές Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών ( Ε.Ο.Ε.Α. ) του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου ( ΕΔΕΣ) την 27η Ιουνίου 1944 καταλαμβάνουν την Παραμυθιά και την 29η Ιουνίου ανακαταλαμβάνουν την Πάργα.  Τόσο στην Παραμυθιά όσο και στην Πάργα ελήφθησαν μέτρα τιμωρίας των Μουσουλμάνων, που είχαν διαπράξει φόνους και εμπρησμούς και προστασίας των γυναικοπαίδων από την οργή του ελληνικού πληθυσμού – 43 καταδικάστηκαν από το στρατοδικείο σε θάνατο και εκτελέστηκαν-και 600 περίπου γυναικόπαιδα βρήκαν προστασία, διατροφή και περίθαλψη σε χώρο συγκέντρωσης στην Παραμυθιά.

Οι δυνάμεις των ενόπλων Μουσουλμάνων, εκτελώντας διαταγές της Γερμανικής Διοίκησης, εγκατέστησαν γραμμή μάχης σε υψώματα Δυτικά και Βορειοδυτικά της Παραμυθιάς και Βορείως της Πάργας, επιδιδόμενοι σε επιδρομές, ληστείες και φόνους εντός της καταληφθείσης υπό των ανταρτών περιοχής. Προς τούτους απεστάλη προκήρυξη που τους καλεί να παύσουν να συνεργάζονται με τους Γερμανούς και να καταθέσουν τα όπλα, αλλά αυτοί καμία απάντηση δεν έδωκαν.

Πληροφορίες έφεραν τους συνεργαζόμενους με τους Γερμανούς ενόπλους Μουσουλμάνους να ετοιμάζουν επίθεση για την ανακατάληψη της Παραμυθιάς. Για την εξασφάλιση της Πόλης το ΙΙ Τάγμα του 16ου Συντάγματος προωθήθηκε από την 27η Ιουνίου στο Στενό Αγίων Θεοδώρων Σέλιανης, τοποθεσία απέχουσα περί τα 4 χιλιόμετρα από την Παραμυθιά, για να απαγορεύσει την αμαξιτή οδό Μενίνα – Παραμυθιά. Το Τάγμα έλαβε διάταξη με τον 5ο Λόχο υπό τον Εύελπι Χριστόπουλο Χρίστο στα δεξιά, τον 6ο Λόχο υπό τον υπολοχαγό Γριβάκο Πέτρο στα αριστερά ( τοποθεσία ΚΟΚΚΙΝΑ ΧΩΜΑΤΑ ), και τον 2ο Λόχο Μηχανημάτων υπό τον τότε Εύελπι Παναγιωτακόπουλο Γεράσιμο στην Παραμυθιά.

Όλοι οι αντάρτες του Τάγματος κατήγοντο από την περιοχή, και έπνεαν μένεα κατά των Μουσουλμάνων, που θεωρούσαν σφαγείς του ελληνισμού της Θεσπρωτίας. Οι άνδρες του 5ου Λόχου προήρχοντο κυρίως από τα χωριά Προδρόμι, Βέλιανη και Καρυώτι, και οι πλείστοι ήταν παλαίμαχοι αντάρτες του εκ Προδρομίου οπλαρχηγού ( Υπολοχαγού των Ε.Ο.Ε.Α. ) Γεωργίου Κωνσταντίνου (Κώτσιο-Νικόλα ), γενναίου και ατρόμητου πολεμιστή. Ο 6ος Λόχος περιελάμβανε αντάρτες από τα χωριά Ζερβοχώρι ( οπλαρχηγός Κωνσταντίνου ), Αγορά-Χόικα  οπλαρχηγός Φωτο -Λιόλιος ), περιοχή Φαναρίου (οπλαρχηγός Ντούσκος ), Προδρόμι ( οπλαρχηγός Τσίτσος Χρήστος ).

Η επίθεση των ενόπλων Μουσουλμάνων εκδηλώθηκε την 0530 ώρα της 30ης Ιουνίου επί της κατευθύνσεως από Μενίνα προς Αγίους Θεοδώρους. Προηγούντο δύο Γερμανικά αυτοκίνητα έλκοντα ένα Πυροβόλο των 47 και ένα βλητοφόρο πλήρες βλημάτων. Δέκα περίπου αυτοκίνητα πλήρη Γερμανών ( δύναμη 250 περίπου άνδρες ) και 100 περίπου Μουσουλμάνοι , πολλοί έφιπποι, εντοπίστηκαν να αναμένουν στη θέση « Κεφαλόβρυσο », εκεί ακριβώς όπου ο πλάτανος  και η πηγή.

Οι αντάρτες άρχισαν τα πυρά εναντίον του εχθρού από την απόσταση των 300 μέτρων, και οι επί των οχημάτων Γερμανοί κατήλθαν αυτών και άρχισε η μάχη. Οι θέσεις των ανδρών του 6ου Λόχου ήσαν πολύ επισφαλείς, διότι η τοποθεσία ήταν πεδινή και εκτεθειμένη στα πυρά του εχθρού. Παρά ταύτα οι αντάρτες επέδειξαν ευψυχία και εκράτουν τις θέσεις τους. Ενώ οι θέσεις του 5ου Λόχου ήταν πλεονεκτικότερες κατά το δεξιό τους μόνο, όπου και τα βραχώδη προπετάσματα που κάλυπταν τους αντάρτες.

Πλέον της ημίσειας ώρας οι Γερμανοί και Μουσουλμάνοι καθηλώνονται εντός των χανδάκων από τα δραστικά πυρά των ανταρτών, παρά την υπεροχή των πυρών τους, που ενισχύονταν και από πυρά βαρέων όλμων. Βαρύ πολυβόλο του 5ου Λόχου, που είχε ταχθεί στα δεξιά του και εντός σχισμής βράχου, θέριζε ολόκληρη την μεταξύ του έλους και των αντερεισμάτων του υψώματος Ζουμπάνι έκταση στην οποία διεξήγετο η μάχη, και καθιστούσε την προχώρηση του εχθρού αδύνατη. Το πολυβόλο τούτο, λάφυρο των Προδρομιτών ανταρτών από προηγούμενους αγώνες τους με τους Γερμανοιταλούς, χειρίζετο ο αντάρτης Χρίστος Τσίτσος. Προήχθη σε επιλοχία για τον ηρωισμό του κατά τη μάχη αυτή.

Οι Γερμανοί έταξαν τότε εις αγρόν του Νεοχωρίου  Πυροβολαρχία από τέσσερα πυροβόλα και άρχισαν δραστικά πυρά. Επεσήμαναν το πολυβόλο και έβαλαν συνεχώς κατ’ αυτού.

Τα πυρά των ανταρτών ήλθαν να ενισχύσουν δύο όλμοι Ιταλικής προελεύσεως από τον Λόχο μηχανημάτων του Τάγματος, εκ των οποίων μόνο ο ένας κατέστη δυνατό να μεταφερθεί δια των χειρών σε κατάλληλο θέση, στα δεξιά του 5ου Λόχου, ώστε να προσβληθεί η εχθρική πυροβολαρχία. Την στιγμή όμως εκείνη ο διοικητής του Τάγματος εντόπισε από το παρατηρητήριο του φάλαγγα δέκα περίπου Γερμανικών αυτοκινήτων να κινούνται από τη Μενίνα προς Αγίους Θεοδώρους, προς ενίσχυση της μάχης. Τα αυτοκίνητα στάθμευσαν στο πλάτανο στο Κεφαλόβρυσο ( πλάτανος του αράπη ), και οι Γερμανοί άρχισαν να καταλαμβάνουν θέσεις μάχης. Ο διοικητής του Λόχου μηχανημάτων διετάχθη να μεταφέρει τα πυρά του όλμου στον πλάτανο, πράγμα που έγινε με απόλυτη ευστοχία. Μετά από λίγο οι Γερμανοί υποχωρούν ατάκτως και δρομέως επί της αμαξιτής προς Μενίνα.

Ευθύς αμέσως οι 5ος και 6ος Λόχοι εκδηλώνουν επίθεση κατά των υποχωρούντων Γερμανών. Σκηνές άφθαστου ηρωισμού των ανταρτών λαμβάνουν χώρα. Ο 5ος Λόχος συλλαμβάνει αιχμαλώτους και άγεται πολύ πέραν του Κεφαλοβρύσου. Ο 6ος Λόχος προελαύνει παράλληλα του λιμνώδους έλους και επιτίθεται κατά των παρά την Σκουπίτσα Γερμανών, που τρέπονται σε φυγή.

Η μάχη των Αγίων Θεοδώρων ήταν η πρώτη μάχη εκ παρατάξεως σε πεδινή περιοχή που έδωκαν οι ανταρτικές ομάδες. Ο άφθαστος ηρωισμός των εμπειροπολέμων ανδρών του ΙΙ/16 Τάγματος έγραψε σελίδες δόξας και ηρωισμού που έλαμψαν σ’ ολόκληρη την Ελλάδα. Τεράστια η σημασία της , γιατί απέτρεψε τη ανακατάληψη της Παραμυθιάς και ολοκλήρου της περιοχής από τους Γερμανούς και τους συνεργαζόμενους μ’ αυτούς ένοπλους Μουσουλμάνους.

Το Τάγμα είχε ένα νεκρό, τον αντάρτη του 5ου Λόχου Κοντό Σωτήριο, και 5 τραυματίες, τους αντάρτες Σιώχο Παναγιώτη, Παπαδόπουλο Νικόλαο, Δημητρίου Φώτιο, Τάχια Βασίλειο και Σακαντέμη Ιωάννη. Στο Κεφαλόβρυσο, κάτωθεν του πλατάνου, ανευρέθηκαν μετά την λήξη της μάχης 30 Γερμανοί νεκροί. Άλλοι 6 νεκροί Γερμανοί περισυλλέγησαν εκ του λοιπού πεδίου της μάχης. Οι Γερμανοί είχαν και 42 τραυματίες.

Επί του πεδίου της μάχης περισυλλέγησαν υπό των ανταρτών σαν λάφυρα 2 αυτοκίνητα, 1 αντιαρματικό πυροβόλο, 1 βλητοφόρο, 2 ασύρματοι, 5 οπλοπολυβόλα, 10 κτήνη, 35 τυφέκια μάουζερ.-

Βοηθήματα                                                

– « Αρχεία Εθνικής Αντίστασης », Εκδόσεις ΓΕΣ 1998, με την επιμέλεια επιτροπής ανωτάτων αξιωματικών υπό την προεδρία του υποστρατήγου Γ. Γκορέζη.

 – « Εθνική Αντίσταση 1941-45 », Υποστρατήγου Γ. Γκορέζη, 1999, Εκδόσεις Δωδώνη.

 – « Πολεμική Έκθεση Δράσης ΙΙ/16 Τάγματος Ανταρτών », Αντισυνταγματάρχης Κ. Ζιώγας, τότε Διοικητής Τάγματος.

  – « Πολεμική Έκθεση Δράσης Γενικού Αρχηγείου ΕΟΕΑ », Π. Νικολόπουλος, Διευθυντής Γραφείου Επιχειρήσεων.

 

*Ο Γιώργος Γκορέζης είναι υποστράτηγος ε.α., συγγραφέας. Διετέλεσε πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Στρατιωτικής Ιστορίας. 

 

Η απελευθέρωση της Παραμυθιάς την 27/06/1944 και η » γενοκτονία » των τσάμηδων την ίδια ημερομηνία

Ιουνίου 20, 2017

 

 

 

 

 

 

 

Γράφει : ο Γιώργος Γκορέζης*

e-mail  : ggorezis@yahoo.gr

web     : ggore.wordpress.com

Στη διάρκεια της κατοχής ο λαός της Θεσπρωτίας αντέδρασε δυναμικά κατά του κατακτητή και των Μουσουλμάνων Τσάμηδων. Από την Πάργα μέχρι τα Γιάννενα, και από το Καλαμά μέχρι τη Πρέβεζα σκληροτράχηλοι πολεμιστές, όπως ο Νίκου, ο Γεωργίου, ο Μπαλούμης, ο Τσίτσος, έστησαν τα λημέρια τους και έγιναν ο τιμωρός κάθε προδότη, δολοφόνου, ή εκβιαστή. Θρυλικές έμειναν οι μάχες των ομάδων Νίκου και Μπαλούμη στα υψώματα Σπαθαράτι με Ιταλούς και Μουσουλμάνους Τσάμηδες, στις οποίες οι τελευταίοι κατατροπώθηκαν. Σφοδρές ήταν και λοιπές συγκρούσεις, όπως στις 24 Μαρ 1943 η Μάχη στο Μαντζάρι, στις 21 Μαι 1943 οι μάχες Σκάλας Παραμυθιάς και Σταυρού Σουλίου, τον Αύγουστο1943 οι μάχες του Φαναρίου.

Η κατάσταση από την άνοιξη του 1944 ήταν ανάγκη να μεταβληθεί, προκειμένου να αρχίσουν οι επιχειρήσεις απελευθέρωσης της Θεσπρωτίας. Σοβαρό εμπόδιο για τις επιχειρήσεις εθεωρούντο οι ένοπλοι Μουσουλμάνοι , περί τους 2000 καλώς εξοπλισμένους και οργανωμένους από τους Γερμανούς άνδρες, από τους οποίους και εδιοικούντο. Όλη η παραλιακή ζώνη από τις εκβολές του Αχέροντα μέχρι τα ελληνοαλβανικά σύνορα επετηρείτο και εφυλάσσετο απ΄ αυτούς.

Στη περιοχή επεμβαίνουν οι Εθνικές Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών ( Ε.Ο.Ε.Α. ) του Εθνικού Δημοκρατικού Ελληνικού Συνδέσμου ( ΕΔΕΣ). Την 27η Ιουνίου 1944 καταλαμβάνουν την Παραμυθιά και τα Βορείως αυτής υψώματα Αγίων Θεοδώρων, μετά από σκληρή μάχη με γερμανική φρουρά ενισχυμένη με μουσουλμάνους. Την 29η Ιουνίου ανακαταλαμβάνουν και την Πάργα. Μεταξύ των συλληφθέντων αιχμαλώτων πολλοί είχαν διαπράξει φόνους, εμπρησμούς και ληστείες σε βάρος των Ελλήνων, και ήταν νωπή η μνήμη της εκτέλεσης των 49 προκρίτων της Παραμυθιάς από τους γερμανοτσάμηδες. Παραπέμπονται σε τακτικό στρατοδικείο, και οι καταδικασθέντες σε θάνατο, σύνολο 43, εκτελούνται. Πολλοί απηλλάγησαν. Επειδή η οργή του λαού ήταν μεγάλη, την 27/6 πολλά από τα γυναικόπαιδα τους συγκεντρώθηκαν για προστασία στη Παραμυθιά, 600 περίπου, όπου βρήκαν προστασία, διατροφή και περίθαλψη.

Οι δυνάμεις των Μουσουλμάνων εγκατέστησαν γραμμή μάχης στα υψώματα Δυτικά , Νοτιοδυτικά της Παραμυθιάς και Βορείως της Πάργας, και, συνεργαζόμενοι με τους Γερμανούς, συνεχίζουν τις επιδρομές, ληστείες και φόνους. Την 30η Ιουνίου Γερμανικές Μηχανοκίνητες δυνάμεις από Ιωάννινα προσβάλλουν τη Παραμυθιά από Βορρά, και ισχυρές δυνάμεις Μουσουλμάνων προσβάλλουν τη Παραμυθιά από Δυσμάς. Ακολούθησε σκληρή μάχη με τις δυνάμεις των Ε.Ο.Ε.Α., που απέκρουσαν με επιτυχία την επίθεση ( Μάχη των Αγίων Θεοδώρων, που αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο δόξας των ελλήνων ανταρτών).

Μετά την ήττα τους οι Γερμανοί αναδιοργανώνουν τους Μουσουλμάνους με σύγχρονο οπλισμό και εφόδια. Συγκροτούν αμιγείς Μουσουλμανικές μονάδες διοικούμενες από Γερμανούς αξιωματικούς και υπαξιωματικούς.  Παράλληλα οι Μουσουλμάνοι εντείνουν τη τρομοκράτηση του Ελληνικού πληθυσμού με εκτελέσεις μεμονωμένων πολιτών με ενέδρες και με σφαγές και φυλακίσεις.

Η κατάσταση ήταν πολύ σοβαρή. Η διατήρηση ελεύθερης της ακτής της Ηπείρου και του προγεφυρώματος ήταν επισφαλή, δεδομένης της ενίσχυσης του εχθρού με 2000 έως 5000 ικανούς πολεμιστές, τους Μουσουλμάνους της περιοχής. Δύο λύσεις υπήρχαν. Ή να πεισθούν οι Μουσουλμάνοι να αφοσιωθούν στα ειρηνικά τους έργα, ή να επιχειρηθεί πλήρης εκκαθάριση της περιοχής από τις ληστρικές αυτές ομάδες. Για λόγους ανθρωπιστικούς και πολιτικής σκοπιμότητας προτιμήθηκε το πρώτο.

Την 3η Ιουλίου απεστάλη προκήρυξη των Ε.Ο.Ε.Α. προς όλους τους Μουσουλμάνους της Θεσπρωτίας να καταθέσουν τα όπλα, χωρίς  άμεσο αποτέλεσμα. Αργότερα, την 11η Ιουλίου, υπογράφεται στο Νικολίτσι συμφωνητικό μεταξύ των Ε.Ο.Ε.Α. και των Μουσουλμάνων για κατάπαυση των εχθροπραξιών. Την 21η Ιουλίου με επιστολή τους οι Μουσουλμάνοι ζητούν συνάντηση για την 24η Ιουλίου και ώρα 1700.

Στην ορισθείσα θέση ( Μονή Παγανιοί ) προσήλθε αντιπροσωπία των  Ε.Ο.Ε.Α., στην οποία συμμετέσχον και  οι Αμερικανός λοχαγός Άντερσον, Βρετανός υπολοχαγός Ντειβ, βρετανός υπαξιωματικός Ντόν. Από την πλευρά τους προσήλθαν τρείς μόνο Μουσουλμάνοι από τη Παραμυθιά, και την 18η ώρα σύνδεσμοι τινές,, αλλά χωρίς καμία εξουσιοδότηση. Προσκλήθηκαν και πάλι οι κεφαλές για συνάντηση στη Παραμυθιά, αλλά και πάλι ούτε προσήλθαν ούτε απάντηση στην έγγραφη πρόσκληση έδωκαν. Στη σχετική πρόσκληση του Μητροπολίτη Παραμυθιάς η απάντηση ήταν παρελκυστική.

Καταδεικνύεται έτσι ότι οι Μουσουλμάνοι της Θεσπρωτίας είχαν μοναδικό σκοπό τη παρέλκυση του ζητήματος μέχρι τη πλήρη οργάνωση τους από τους Γερμανούς. Μετά από αυτό το Γενικό Αρχηγείο των Ε.Ο.Ε.Α. αποφάσισε, με τη συγκατάθεση και της συμμαχικής αποστολής, τη πλήρη εκκαθάριση της περιοχής Νοτίως του Καλαμά.

Η επιχείρηση διαρκεί από 4 μέχρι 11 Αυγούστου, και την παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς οι αξιωματικοί της συμμαχικής αποστολής. Οι Μουσουλμάνοι πέτυχαν να αποσύρουν όλο τον άμαχο πληθυσμό, συνεπτύχθησαν Βορείως Καλαμά, και επιδόθηκαν σε νέες σφαγές και λεηλασίες του ελληνικού πληθυσμού. Κατέστρεψαν δε ολοσχερώς τα χωρία Καστρί, Παραπόταμο, Μαυρούδι, Άγιο Βλάσιο.

Ο εκπρόσωπος του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού Ηπείρου Λαμπέρ, σε συνεννόηση με το Μουφτή Ιωαννίνων, ανέλαβε να πείσει τους Μουσουλμάνους να καταθέσουν τα όπλα, και μετέβη για το σκοπό αυτό στις Φιλιάτες και την Κονίσπολη, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Την 17η Αυγούστου έγινε η μάχη της Μενίνας, όπου ολόκληρη η Γερμανική φρουρά και μεγάλος αριθμός Μουσουλμάνων εξοντώθηκαν. Μεταξύ των συλληφθέντων 180 αιχμαλώτων περιλαμβάνονται και 43 Μουσουλμάνοι της Θεσπρωτίας, εντεταγμένοι στο Γερμανικό στρατό.

Η απελευθέρωση του Βορείως του Καλαμά ΒΔ τμήματος της Ηπείρου πραγματοποιήθηκε το 2ο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου, μετά από συνεχείς μάχες με τους Γερμανούς και τους Μουσουλμάνους της Θεσπρωτίας ( 3η μάχη Μενίνας, μάχες Ηγουμενίτσας, Παραποτάμου, Φιλιατών ). Κατά την απελευθέρωση των Φιλιατών συνελήφθησαν και περί τους 120 Μουσουλμάνοι Θεσπρωτοί, που βαρύνονταν για πλείστα εγκλήματα κατά του Ελληνικού πληθυσμού. Περί τους 55 καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν. Το μήνα Νοέμβριο το Γεν. Αρχηγείο των Ε.Ο.Ε.Α. προώθησε προς Αλβανία τα συντηρούμενα με μέριμνα του στη Πάργα, Παραμυθιά και Φιλιάτες γυναικόπαιδα, που ανήρχοντο σε χίλια ( 1000 ) περίπου.

Πρόσφατα οι απόγονοι των τσάμηδων  που μένουν στην Αλβανία, αλλά και αυτοί που τους χαϊδεύουν, ανακηρύσσουν την 27η Ιουνίου, ημέρα απελευθέρωσης της Παραμυθιάς, σαν ημέρα δήθεν γενοκτονίας , προσφεύγουν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, και προβαίνουν κατ΄ έτος την 27η Ιουνίου σε θορυβώδεις συγκεντρώσεις στα σύνορα με τη Θεσπρωτία. Ενώ γνωρίζουν ότι με τον τρόπο αυτό  κακοποιούν και παραχαράσσουν την ιστορία. Η ιστορία έχει καταγράψει ότι οι πρόγονοι τους ήταν εγκληματίες πολέμου, που διέφυγαν την παραπομπή τους στο δικαστήριο της Νυρεμβέργης, όπου έπρεπε να δικασθούν, παρέα με τους ναζί συνεργάτες τους. Είναι βέβαιο και το ξέρουν ότι στο δικαστήριο που προσφεύγουν θα βρεθούν από κατήγοροι κατηγορούμενοι.

Αλλά φωνάζει ο κλέφτης για να φοβηθεί ο νοικοκύρης, που λέει και ο θυμόσοφος λαός μας.-

 

Βοηθήματα

         –   « Πολεμική Έκθεση» Γενικού Αρχηγείου ΕΟΕΑ, Νικολόπουλου Π., Διευθυντή Επιχειρήσεων.

–   « Αρχεία Εθνικής Αντίστασης», Εκδόσεις ΓΕΣ, 1998,   με την   επιμέλεια επιτροπής ανωτάτων αξιωματικών υπό την προεδρία του υποφαινομένου.

–  « Εθνική Αντίσταση 1941-45», Υποστρατήγου Γεωργίου Γκορέζη, 1999, Εκδόσεις Δωδώνη.

 

*Ο Γιώργος Γκορέζης είναι Υποστράτηγος ε.α., συγγραφέας. Διετέλεσε πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Στρατιωτικής Ιστορίας.

Επετειακό ( Για τις γιορτές Σουλίου-28 Μάη 2017 ). Η Ελληνική ψυχή και οι αγώνες των Σουλιωτών

Μαΐου 21, 2017

 

 

 

 

 

 

Γράφει ο Γιώργος Γκορέζης

E-mail : ggorezis@yahoo.gr

Web   : ggore.wordpress.com

Αυτοί που εξόντωσαν τον Τούρκο κατακτητή στον αγώνα της ανεξαρτησίας δεν ελέγοντο Κοραής και Τρικούπης, αλλά Κανάρης και Μιαούλης, Καραϊσκάκης και Τζαβέλας. Δεν ήταν σοφοί και λόγιοι, αλλά πολεµιστές αγράµµατοι. Και η υψηλή ιδέα που δόνησε την καρδία των απλοϊκών εκείνων ανθρώπων ήταν η αιώνια Ελληνική ψυχή. Η Ελληνική ψυχή, που από του Οµήρου µέχρι των αγνώστων ποιητών των κλέφτικων τραγουδιών, από τον Πλάτωνα και τον Αισχύλο µέχρι τον Κοραή και τον Φεραίο, υπήρξε µία και αναλλοίωτος. Δεν έσβησε ποτέ. Τα γράµµατα των σχολείων του γένους, τα τυπογραφεία της Βενετίας και της Μοσχοπόλεως, τα κλέφτικα τραγούδια και οι θούριοι του Ρήγα και του Κοραή, την διατήρησαν θερµή πάντοτε , ώστε να µη τη παγώσει το ψύχος της δουλείας.

Αν η ελληνική πολιτεία µε την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως κατελύθη, η ελληνική ψυχή, βαρέως πληγείσα, ουδέποτε απέθανε. Η ψυχή του γένους ήταν πάντα ζωντανή και ακµαία. Ανέβαζε τους κλέφτες στα φαράγγια της Γκιώνας και της Λιάκουρας, κατέβαζε τους αρµατολούς στη πολεµική ακαδηµία του Αλή πασά, άναβε τη θρυαλλίδα της εξέγερσης που άρχισε από τα πρώτα χρόνια της σκλαβιάς και συνεχίστηκε, πότε στη Μάνη, πότε στο Σούλι, πότε στον Πόντο, πότε στην Ήπειρο, από τον Κροκόνδιλο Κλαδά µέχρι το Διονύσιο Τρίκκης, από τον Μπούα Γρίβα µέχρι το Λάµπρο Κατσώνη. Το έθνος, µε τις αιωνόβιες παραδόσεις του, µε τον υψηλό πολιτισµό του, προσπαθεί και αγωνίζεται µε καταπληκτικό σθένος και µε αξιοθαύµαστη επιµονή, εν µέσω αφάνταστων δυσχερειών και µεγίστων κινδύνων, προσπαθεί και αγωνίζεται να απαλλαγεί της καταθλιπτικής τυραννίας. Η Ελλάδα, µεταµορφώνοντας σε σπαθί το µέταλλο των αλυσίδων της, πεθαίνει πολεµώντας για να αναστηθεί στη δόξα της.

Την εποχή εκείνη κάθε ξεσηκωµένος ραγιάς, ήταν ενσάρκωση της πιο µεγάλης ιδέας του ανθρώπινου πολιτισµού, της ιδέας της ελευθερίας. Και η ιδέα αυτή δεν ήταν µόνο πνεύµα, ήταν και πράξη, δεν ήταν µόνο λόγος ήταν και ξίφος. Ήταν απόφαση θανάτου. Χωρίς απόφαση θανάτου δεν υπάρχει το ενδοξότερο της ζωής στεφάνωµα, η αθανασία.

Σκότος και ζόφος στυγνής δουλείας κάλυπτε τη χώρα µας. Τύραννος πανίσχυρος και απηνής σαν βαρύς εφιάλτης επεκάθητο επ’ αυτής. Και έξωθεν η απροκάλυπτος απειλή της Ιεράς Συµµαχίας, η οποία, εν ονόµατι της θεωρίας της «νοµιµότητας», καταδίκαζε κάθε πολιτική µεταρρύθµιση γινοµένη δια των όπλων.

Αλλ’ όµως η ελληνική ψυχή, αδούλωτος και απτόητος, δεν υπελόγιζε όλα αυτά. Και όταν ήλθε το πλήρωµα του χρόνου, το ασθενές σε µέσα, αλλά πανίσχυρο στην ψυχή έθνος, δηµιουργεί µέσω των απλοϊκών ηρώων του 21 µεγάλα, του Κανάρη και του Παπαφλέσσα, του Καραϊσκάκη και του Τζαβέλα, ένδοξα, αθάνατα κατορθώµατα, που προκαλούν τον τρόµο και τη λύσσα του τυράννου, τον θαυµασµό κάθε φιλελεύθερης καρδίας πανταχού του πολιτισµένου κόσµου. Η ελευθερία και η δόξα περιτρέχουν την οικεία ελληνική γη.

Ο Αδαµάντιος Κοραής προσπάθησε να διαδοθεί στο γένος η παιδεία. Η παιδεία όχι µόνο της κεφαλής, αλλά και της καρδίας, του στήθους, όπως έλεγε. Αυτή η παιδεία τόνωσε τη συνείδηση των ιερών υποχρεώσεων, και χάλκευσε τα πνευµατικά όπλα µε τα οποία εθραύσθησαν τα δεσµά της δουλείας. Εις αυτήν οφείλεται η διάσωση του πατριωτισµού, της θρησκείας και της γλώσσας, η προσήλωση στις πατρώες παραδόσεις. Σ’ αυτήν οφείλεται το ιερό εκείνο συναίσθηµα που δηµιούργησε το Σούλι, το Δραγατσάνι, τα Ψαρά, και γέννησε τους ήρωες του 21, οι οποίοι, αν και εστερούντο µορφώσεως, ασυνείδητα ανέπνεαν τον πνευµατικό αέρα, και καθοδηγούντο από τις παραδόσεις του έθνους.

Άπειρα παραδείγµατα µας αποδεικνύουν ότι στην απλοϊκή ψυχή του Κ. Τζαβέλα, του Μάρκου Μπότσαρη και των άλλων αγωνιστών του 21 υπήρχε µεγάλη και υψηλή η ιδέα του Ελληνικού πνεύµατος. Ήταν αυτή που ενέπνεε στον αγώνα το αίσθηµα της υπεροχής έναντι του κατακτητή. Αόριστος και ασαφής, αλλά πάντοτε µεγάλη ήταν σ’ αυτούς εµφυτευµένη η ιδέα του Ελληνικού φρονήµατος. «Σταθείτε Πέρσες να πολεµήσουµε», φώναζαν οι οπλαρχηγοί στους Τούρκους, όταν οι τελευταίοι πανικόβλητοι ετρέποντο σε φυγή. Η καταφρόνηση του θανάτου υπαγόρευε στον Καραϊσκάκη, λίγο πριν σφραγίσει ο θάνατος τα µάτια του, κατά τη µαρτυρία του ιστορικού, τα λόγια: «Η τιµή και το καύχηµα των ελλήνων παλικαριών είναι να τους κράζουνε σφαγάδια και όχι ψοφίµια».

Για τους  αγωνιστές κατά των τούρκων ο Όµηρος, ο Δηµοσθένης, ο Θεµιστοκλής, των οποίων γνώριζαν τα ονόµατα και αµυδρώς τη δράση από τις διηγήσεις των γραµµατισµένων, ήταν οι ηµίθεοι της χώρας, και αυτοί ο φυσικός κληρονόµος. Ο Παρθενώνας εκπροσωπούσε την εύκλεια των αρχαίων χρόνων, που ήθελαν να αναστήσουν, και όταν οι Τούρκοι εντός της Ακροπόλεως ήθελαν να αποσπάσουν το µόλυβδο που συνέδεε τους λίθους, τότε από τους πολιορκητές εστάλη µόλυβδος , για να περισωθούν τα αρχαία µνηµεία. Προτιµούσαν να πέσουν από το βόλι του Τούρκου οι ίδιοι, παρά τα µνηµεία. Αγράµµατοι οι ίδιοι, έκαναν πράξη τη ρήση του Σωκράτη «ταις µεν πόλεσι τα τείχη, ταις δε ψυχές ο εκ παιδείας νους κόσµον και ασφάλεια παρέχει».

Τα χρόνια εκείνα, διέλαµψε, όσο και στην εποχή του Μαραθώνα, όσο και την εποχή του Διγενή Ακρίτα, η εθνική µας αρετή. Έντονα προβλήθηκαν τα βασικά χαρακτηριστικά της. Ακαταγώνιστη αποδείχθηκε η δύναµη της. Και το µέγα θαύµα είναι ότι η προαιώνια και αστείρευτη αυτή αρετή δεν εξόπλισε ψυχικά µόνο τους λίγους και τους διαλεχτούς. Αλλά και τους πολλούς, τους ταπεινούς και τους πιο αφανείς. Εξόπλισε τη γενεά όλη. Το γένος ολόκληρο. Επειδή ο αγώνας ήταν πανελλήνιος, δεν ήταν ποτέ αγώνας ταξικός.

Ο Κίτσος Τζαβέλας και ο Μάρκος Μπότσαρης από την πλευρά τους, µαζί µε τους άλλους ισάξιους τους Σουλιώτες οπλαρχηγούς, αναβίωσαν στη συνείδηση µας το κλέος και την πολεµική αρετή των λεοντόκαρδων Σουλιωτών.-
Πηγή: Web : ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΟΡΕΖΗΣ – Ο ΚΙΤΣΟΣ ΤΖΑΒΕΛΑΣ

 

*Ο Γιώργος Γκορέζης είναι υποστράτηγος ε.α., αρθρογράφος, συγγραφέας. Διετέλεσε πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Στρατιωτικής Ιστορίας.

 

 

 

Οι αγώνες για τη δόξα του Μεσολογγίου. Η ηρωική έξοδος ( 10/11 Απρ 1826 )

Απρίλιος 3, 2017

 

 

 

 

 

 

Γράφει ο Γιώργος Γκορέζης*

e-mail : ggorezis@yahoo.gr

web     : ggore.wordpress.com

 

     Ο Ιμπραήμ αποβιβάζεται στο Κρυονέρι

Ο σουλτάνος, αφού μάταια περίμενε αποτέλεσμα από την πολιορκία του Κιουταχή στο Μεσολόγγι, αναγκάστηκε να ζητήσει τη βοήθεια του αιγυπτίου στρατάρχου. Ο Ιμπραήμ πρόθυμα ανταποκρίθηκε στην επιθυμία του σουλτάνου, και στις 20 Δεκεμβρίου του 1825 αποβιβάστηκε στο Κρυονέρι με οκτώ χιλιάδες τακτικό στρατό και έξι χιλιάδες ατάκτους. Έχει ακόμα σαράντα όλμους και πολλά κανόνια με Γάλλους πολυβολητές. Με περιφρόνηση αντικρίζει ο περήφανος στρατάρχης το Μεσολόγγι και τον Κιουταχή, και του πετά κατάμουτρα, πως μπόρεσε να σταματήσει οχτώ μήνες έξω από αυτόν το φράχτη!

Η τακτική του Ιμπρήμ προοιωνίζεται γενική επίθεση, γι’ αυτό και οι υπερασπιστές του Μεσολογγίου, με την αποκτημένη πλέον πολύτιμη πολεμική τους πείρα, οργανώνονται ανάλογα. Ένα σώμα από 250 εκλεκτούς μαχητές με κεφαλή τον Κίτσο Τζαβέλα αναλαμβάνει τον ρόλο ταχυκίνητης δύναμης « κομάντος », με αποστολή να σπεύδει στα σημεία όπου θα εκδηλώνεται αιφνιδιαστικά το βάρος της εχθρικής επίθεσης.

Ο Ιμπραήμ σε λίγες μέρες διατάζει μεγάλη επίθεση. Ύστερα από τρομερή μάχη οι αραπάδες του κατορθώνουν να κυριεύσουν το εξωτερικό οχυρό του Μπότσαρη. Αλλά το πρωί οι υπερασπιστές του Μεσολογγίου, με θυελλώδη επίθεση τους εξαναγκάζουν να το εγκαταλείψουν.

Οργισμένος ο Ιμπραήμ επιχειρεί καινούργια επίθεση. Το οχυρό κυριεύεται και πάλι. Οι Έλληνες όμως στο μεταξύ το έχουν υπονομεύσει, και το τινάζουν στον αέρα, μαζί με τους αιγυπτίους. Ο σφοδρός βομβαρδισμός του Μεσολογγίου είναι αδιάκοπος, και ο Ιμπραήμ θέλοντας να εκμεταλλευθεί τον ψυχολογικό παράγοντα προτείνει όρους παράδοσης στους αμυνόμενους. Συγκαλείται έκτακτο πολεμικό συμβούλιο για να εξετάσει τις προτάσεις του εχθρού. Ο γέρο Νότης Μπότσαρης , παλαίμαχος αγωνιστής των Σουλιώτικων πολέμων εναντίον του Αλή Πασά, παίρνει το λόγο : « Να βαστάξουμε, λέει. Ένα χρόνο τώρα χύνουμε το αίμα μας και κερδίσαμε την υπόληψη μας. Συμφωνίες ότι ώρα θέλουμε τις κάνουμε από δική μας πρωτοβουλία ».

Η μάχη της Κλείσοβας

Από τα μέσα Φεβρουαρίου οι συνθήκες διαβίωσης των πολιορκημένων στο Μεσολόγγι επιδεινώθηκαν ακόμα περισσότερο, παρά τη γενναιότατη αντίσταση τους, τις φονικές συγκρούσεις και τη δυναμικότατη Σουλιώτικη δράση. Στις 25 Μαρ 1826 ο Κιουταχής επεχείρησε να καταλάβει το μικρό νησί Κλείσοβα, που το υπεράσπιζαν 130 μόνο άνδρες.

Ενώ ο βομβαρδισμός των πολιορκημένων συνεχίζεται σφοδρός και στολίσκος πλοιαρίων φαίνεται ότι κινείται εναντίον τους, ο τουρκικός στολίσκος έκανε απότομα στροφή και κατευθύνθηκε προς τη Κλείσοβα. Αμέσως ο Κίτσος Τζαβέλας επιβιβάστηκε σε μικρό πλοιάριο με 8 συντρόφους του και αποβιβάστηκε πρώτος στην Κλείσοβα. Η παρουσία του ενίσχυσε το ηθικό της μικρής φρουράς, που ως το μεσημέρι απέκρουσε 6 αλλεπάλληλες εφόδους. Τις επιχειρήσεις διηύθυνε ο ίδιος ο Κιουταχής, που πληγώθηκε στο πόδι. Το μεσημέρι οι τουρκικές δυνάμεις απεχώρησαν αφήνοντας 1000 νεκρούς, και στον αγώνα μπήκαν τρία νέα Συντάγματα Αιγυπτίων με αρχηγό τον τρομερό Χουσείν μπέη. Παρ’ όλο το σφοδρό τουρκικό πυρ, οι επιτιθέμενοι έμειναν καθηλωμένοι στην ακτή με μεγάλες απώλειες. « Σωροί πτωμάτων και λέμβοι είχαν γίνει ένα μίγμα », γράφει ο Κασομούλης.

Η μάχη συνεχίστηκε μέχρι το σούρουπο που σκοτώθηκε ο Χουσείν, ο δε θάνατος του προκάλεσε πανικό. Τότε όρμησαν στην Κλείσοβα με πλοιάρια και οι άλλοι άνδρες του Τζαβέλα. Κατά τη διάρκεια της μάχης εχθρική σφαίρα έσπασε το σπαθί του Τζαβέλα, ο οποίος στη συνέχεια το αφιέρωσε στην εικόνα της Παναγίας του ναού Αγίας Τριάδος στο νησάκι. Πάνω από 1200 είναι τα πτώματα των Αιγυπτίων μπρος από τα χαρακώματα της Κλείσοβας. Η δόξα του Κίτσου Τζαβέλα ταξίδεψε σ΄όλη την επαναστατημένη Ελλάδα.

Ο Παραμυθιώτης οπλαρχηγός Ζώης Πάνου που έλαβε μέρος στη μάχη της Κλείσοβας έγραψε για την σημασία της : « Η μάχη της Κλείσοβας πρέπει να θεωρηθεί ανωτέρα των Θερμοπυλών…. , κάμνοντες την εξής παρατήρησιν :  Η Μάχη των Θερμοπυλών έγινε από τριακοσίους…… Οι Έλληνες της Κλείσοβας ήταν μόνον εκατόν υπό την οδηγίαν του Κίτζου Τζαβέλλα, επολέμησαν από την αυγήν έως το εσπέρας με είκοσι χιλιάδας Οθωμανών, τους οποίους έτρεψαν οπίσω. Ός τις αγαπά άς κάμει την αναλογίαν ».

Η Έξοδος

Ό,τι δεν μπόρεσαν να κάνουν τα όπλα και τα αλλεπάλληλα κύματα των εχθρικών επιθέσεων άρχισε να το κάνει αργά και ύπουλα η πείνα. Από τα μέσα Φλεβάρη τα τρόφιμα είχαν εξαντληθεί. Άρχισαν να σφάζουν τα μεταφορικά ζώα, αποσκελετωμένα κι αυτά, άλογα, μουλάρια, γαϊδούρια. Στο τέλος του Φλεβάρη ήλθε η σειρά των σκυλιών και των γατιών, και αργότερα των αρουραίων.

Στο τέλος Φλεβάρη φυγαδεύεται κρυφά μια αντιπροσωπεία να πάει στο Ανάπλι και να ζητήσει άμεση βοήθεια από την κυβέρνηση. Έφτασαν στη περίφοβη και πτοημένη κυβέρνηση, και το πρώτο πράγμα που τους ρώτησαν οι ασυνείδητοι πολιτικάντηδες ήταν : « Με ποιόν είστε σεις εκεί κάτω, με τον Κωλέτη ή το Μαυροκορδάτο »;  « Εμείς δεν ξέρουμε τέτοια πράγματα εκεί πάνω. Πολεμάμε μονάχα τον εχθρό », αποκρίθηκαν με οργή και αγανάκτηση. Δεν βάσταξαν και άρχισαν τις φωνές : « Φεύγουμε, λένε, και βροντοφωνάζουμε πως η κυβέρνηση αφήνει αβοήθητο το πολιορκημένο και πεινασμένο Μεσολόγγι ».

Η κυβέρνηση τρέμοντας τη μελλοντική οργή του έθνους βγάζει από τη κάσσα της 200000 γρόσια και τους τα παραδίδει. Τα παίρνει ο Σπυρομήλιος, που μετέχει στην επιτροπή, και φεύγει βιαστικά για την Ύδρα να ναυλώσει καράβια να μεταφέρουν εφόδια στο Μεσολόγγι. « Είναι λίγα τα λεφτά, λένε εκείνοι, δεν μπορούμε ». Με τα πολλά ο Σπυρομήλιος κατόρθωσε να κινήσει λιγοστά καράβια με πολεμοφόδια, και ένα καράβι παξιμάδια. Ποτέ δεν έφτασαν στο Μεσολόγγι. Ήταν πολύ στενός ο ναυτικός αποκλεισμός του Μεσολογγίου.

Τα γεγονότα εξελίσσονταν ραγδαία, και όταν οι πολιορκημένοι, που αντιμετώπιζαν παντελή έλλειψη τροφίμων, ξεπέρασαν κάθε όριο αντοχής, αποτόλμησαν το δεύτερο Ζάλογγο, την ηρωική έξοδό , που σφράγισε τη λαμπρή αυτή σελίδα της Ελληνικής ιστορίας. Τη νύχτα της 10/11 Απριλίου 1826 η έξοδος του Μεσολογγίου ήταν γεγονός. Το τίμημα της εξόδου ήταν βαρύτατο και στοίχισε 1700 νεκρούς. Από τις γυναίκες 13 μόνο γλίτωσαν το θάνατο, κι’ αυτές ήταν Σουλιώτισσες.

Η απόφαση της εξόδου δεν ήταν μια απεγνωσμένη προσπάθεια απαγκίστρωσης και φυγής. Ήταν μελετημένη και συνδυασμένη επιχείρηση αιφνιδιασμού και καταστροφής των πολιορκητών. Αρχηγοί των τριών επιθετικών φαλάγγων : Ο Νότης Μπότσαρης, ο Κίτσος Τζαβέλας, ο Δ. Μακρής. Διασώθηκαν και οι τρεις.

Δυστυχώς το σχέδιο της εξόδου είχε προδοθεί από δραπετεύσαντα νεαρό Βούλγαρο αιχμάλωτο. Στην έξοδο και μέσα στη σύγχυση που επακολούθησε οι συγκρούσεις πήραν τη μορφή ανελέητης σφαγής εκ του συστάδην. Σκοτώθηκαν επί τόπου ο βουλευτής Ι. Παπαδιαμαντόπουλος, ο Μάγερ με την ελληνίδα γυναίκα του και τα δύο παιδιά τους, ο Ραζηκώτσικας, ο Στουρνάρης και άλλοι οπλαρχηγοί. Διασώθηκαν ο Νότης Μπότσαρης, ο Κίτσος Τζαβέλας, ο Μακρής, ο Παν. Σωτηρόπουλος, ο Κασομούλης. Ο ήρωας της Κλείσοβας Παν. Σωτηρόπουλος κατόρθωσε να διακρίνει ανάμεσα στο συνωστισμό των κατασφαζομένων γυναικόπαιδων τη μνηστή και κατόπιν σύζυγο του Κίτσου Τζαβέλα. Την ανέβασε στο άλογο του και σώθηκε μαζί της, για να σκοτωθεί αργότερα, το σεμνό παλικάρι, στην πολιορκία των Αθηνών.

Η πρώτη εντύπωση από την πτώση του Μεσολογγίου ήταν ότι χάθηκε πλέον το πάν. Αλλά ο αντίκτυπος ήταν αναστάσιμος, σωτήριος. Το παράδειγμα του Μεσολογγίου, αναζωπύρωσε το πατριωτικό σθένος. Καταλάγιασε την εθνοφθόρο διχόνοια που είχε παραλύσει την ιερή προσπάθεια . Ανόρθωσε το εθνικό ηθικό. Όταν το μήνα Μάιο του 1826 έφταναν στο Ναύπλιο σκελετωμένα και μπαρουτοκαπνισμένα τα λείψανα της Φρουράς του Μεσολογγίου, 2.000 άνδρες είχαν απομείνει, άλλοι τόσοι είχαν σκοτωθεί, ρίγη συγκίνησης διέτρεχαν τον πληθυσμό. Τους θαύμαζαν και τους έφλεγε η επιθυμία να τους μιμηθούν, να αποκτήσουν κι΄ εκείνοι τη δόξα τους. Οι δυνάμεις του γένους αξιοποίησαν εκείνη τη κρίσιμη ώρα τη θυσία του Μεσολογγίου, και η ελευθερία άνοιξε και πάλι τα φτερά της πάνω από τη ρημαγμένη χώρα.-

Πηγή: Web : ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΟΡΕΖΗΣ – Ο ΚΙΤΣΟΣ ΤΖΑΒΕΛΑΣ

 

*Ο Γιώργος Γκορέζης είναι υποστράτηγος ε.α., αρθρογράφος, συγγραφέας. Διετέλεσε πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Στρατιωτικής Ιστορίας.

 

 

 

 

 

Αφιέρωση στη πρετοιμασία του αγώνα του 21. Αρματολοί και Κλέφτες

Μαρτίου 19, 2017

 

 

 

 

 

 

Γράφει : Ο Γιώργος Γκορέζης*
e-mail : ggorezis@yahoo.gr
web ggore.wordpress.com

Ο αγών της παλιγγενεσίας δεν άρχισε το 1821, όπως συνηθίζεται να λέγεται, αλλ’ ευθύς μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως. Αν αξιοθαύμαστος είναι ο επί του πεδίου της μάχης αγών, όχι μικρότερου θαυμασμού είναι ο κρυφός αλλ’ επίσης ηρωικός αγών , τον οποίο διεξήγαγε το έθνος από το 1453 μέχρι το 1821. Και ο αρματολός, ο κλέφτης, ο ναυτίλος, ο κληρικός, ο διδάσκαλος, ο λόγιος, ο έμπορος, η ηρωική μητέρα, ο βασανισμένος ραγιάς, όλοι συνετέλεσαν να διατηρηθεί άσβεστη η ελληνική συνείδηση που οδήγησε στον ξεσηκωμό του 21.
Αλλά και οι πόθοι της φυλής θα ήταν κτήμα λίγων εκατοντάδων διανοουμένων, εάν δεν υπήρχαν σ’ όλες σχεδόν τις ελληνικές επαρχίες πολεμικοί πυρήνες οργανωμένοι και εκπαιδευμένοι, οι αρματολοί και οι κλέφτες. Είχαν πολεμική πείρα και ηρωικές παραδόσεις, εκτίμηση και εμπιστοσύνη ολοκλήρου του λαού της επαρχίας τους. Η λιτότητα και η σεμνότητα βίου, η γνώση του εδάφους και η άσκηση στις πορείες και στη βολή προετοίμαζε με τον καλύτερο τρόπο τους αυριανούς μαχητές της εθνικής μας ανεξαρτησίας. Αγύμναστοι και απόλεμοι οι ραγιάδες, πλην των Μανιατών, των Σουλιωτών και των αρματολών της Βορείου Ελλάδος, διδάσκονται τώρα από το παράδειγμα όλων αυτών, αρματολών και κλεφτών, Σουλιωτών και Μανιατών, και εξεγείρονται υπέρ της ελευθερίας, του ιστορικού δικαίου και της πατρικής κληρονομιάς που είχε αφαιρεθεί δια της βίας.
Στον αγώνα της ανεξαρτησίας μεγαλόπρεπα παρουσιάζεται η πλούσια ανάδειξη ηγητόρων, αυτών που αποτελούν τα κεφαλαία γράμματα της ιστορίας. Άφθονες ηγετικές φυσιογνωμίες αναπηδούν από κάθε γωνιά της ελληνικής γης, για να προσφέρουν στον αγώνα επισκόπους, στρατηγούς, ναυάρχους, υπουργούς, παιδαγωγούς. ιστορικούς, δημοσιογράφους, ποιητές. Ξύπνησε ο ελληνισμός, και υπό το πρόσταγμα « Δεύτε παίδες ελλήνων, η πατρίς σας καλεί », ανέλαβε το ηράκλειο έργο της εθνικής του αποκαταστάσεως.
Ποίος ύμνος έχει την δύναμη να εξάρει τους θεούς, από τους οποίους γέμισε η ελληνική γη, και τους μεγάλους στρατηγούς και ναυάρχους, που αυτοδίδακτοι ξεπήδησαν από αυτή ;
Τίνος η φαντασία δύναται να υμνήσει τους στρατούς, οι οποίοι ανεπήδουν αυτοφυείς, αήττητοι, ανά πάσα ελληνική χαράδρα ;
Το κίνημα των ενόπλων ανταρτών κατά της Τουρκικής εξουσίας έχει στα υπόδουλα Βαλκάνια ένα χαρακτήρα ενιαίο. Η μορφή αυτή του αγώνα στην Ελλάδα παίρνει γρήγορα μεγάλες διαστάσεις, για να ολοκληρωθεί στο τέλος του 18ου αιώνα – αρχές 19ου. Στους κλέφτες στηρίχθηκαν τα σχέδια του Ρήγα, και αυτοί αποτέλεσαν τους πολεμικούς πυρήνες της επανάστασης. Το όνομα κλέφτης, λέγει ο Κολοκοτρώνης, βγήκε από την εξουσία με συκοφαντικό χαρακτήρα. « Μας ονομάζουν οι άρχοντες και το γουναρικό ( Οι κοτζαμπάσηδες ) κλέφτες ». Ωστόσο ήταν τόσο λαοφιλές το κίνημα ώστε και ο χαρακτηρισμός έχασε την αρχική του σημασία στη γλώσσα του λαού και άρχισε πια να σημαίνει « αγωνιστές αντάρτες » κατά του εχθρού. Η δράση τους είναι πυκνή και οι επιχειρήσεις τους διακρίνονται από μια ιδιότυπη στρατηγική, που αλλάζει τακτική ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες. Έτσι άλλοτε δρουν κατά μεγάλες ομάδες και άλλοτε χωρίζονται σε μικρές, που με αδιάκοπες επιθέσεις φθείρουν τον εχθρό και τιμωρούν τους καταπιεστές των πληθυσμών της υπαίθρου. Η ζωή μέσα στην κλέφτικη ομάδα ήταν αναμφισβήτητα σκληρή και γεμάτη κινδύνους. Η μετακίνηση τους ήταν αδιάκοπη και η καταδίωξη τους από τους Τούρκους δυνάστες επίσης σκληρή. Εναντίον τους επιστρατεύονταν όλα τα απάνθρωπα μέσα, όπως το παλούκωμα, το σπάσιμο των κοκάλων, οι κρεμάλες και άλλοι βάρβαροι τρόποι θανατικών εκτελέσεων. Ο Διονύσιος Φιλόσοφος και τα παλληκάρια του στην εξέγερση του 1611 εγδάρησαν ζωντανοί.
Η εσωτερική ζωή των κλέφτικων ομάδων στηριζόταν σ’ ένα καθεστώς στρατιωτικής πειθαρχίας. Υπήρχε ο αρχηγός ( καπετάνιος ), τα πρωτοπαλίκαρα και τα παλικάρια. Δίπλα στους ενόπλους κλέφτες ζούσε μια μικρή κοινωνία ανθρώπων που είχαν σαν καθήκον να βοηθούν στον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας μέσα στην ομάδα, όπως τουφεξήδες, τεχνικοί των αρμάτων, τσαρουχάδες, ραφτάδες κ. ά. Ακόμα μέσα στην ομάδα υπήρχε ο τραγουδιστής, ο άνθρωπος που είχε προορισμό να φτιάχνει και να τραγουδάει τα κλέφτικα τραγούδια, δημιουργήματα της λαϊκής μούσας, που απαθανάτιζαν τους πολεμικούς άθλους της κλεφτουριάς.
Ο συντονισμός της κλέφτικης δράσης γινόταν με συνελεύσεις των αρχηγών που συγκαλούνταν στα βουνά όταν προέκυπτε ανάγκη. Οι κλέφτες ενισχύονταν με όπλα από τις μυστικές οργανώσεις του παροικιακού ελληνισμού, αλλά και από τα ευρωπαϊκά επαναστατικά καθεστώτα και τη Ρωσία. Οι Γάλλοι π.χ. ενίσχυσαν σε όπλα τους Σουλιώτες, η Μ. Αικατερίνη τον Κατσώνη, το « Ελληνόγλωσσο Ξενοδοχείο » του Παρισιού τους κλέφτες κ.λπ. Γενικά το κίνημα των κλεφτών στράφηκε κατά του κατακτητή με σφοδρότητα, τόνωσε το εθνικό φρόνημα του ραγιά, και βοήθησε την ενότητα του λαού.
Ο αρματολός είναι μια διαφορετική περίπτωση ένοπλης παρουσίας στο σκλαβωμένο ελληνικό χώρο. Για να αντιμετωπίσουν την ολοένα αυξανόμενη δύναμη κλεφτουριάς οι Τούρκοι κατακτητές κατέφυγαν σ’ ένα θεσμό γνωστό στα καθεστώτα της Ανατολής από την εποχή των Βυζαντινών ακριτών, που διαμορφώθηκε κατάλληλα στις τοπικές συνθήκες της Ελλάδος από τους Βενετσιάνους κατακτητές : Όπλιζαν, δηλαδή, ντόπια στρατιωτικά σώματα στα οποία ανέθεταν την ευθύνη της τάξεως σε μια περιοχή έναντι γενναίων οικονομικών ανταλλαγμάτων. Ο θεσμός αυτός είναι το αρματολίκι. Οι Τούρκοι συνήθως παραχωρούσαν μια περιοχή σ’ ένα πρώην κλέφτη, με τον οποίο είχαν συνεννοηθεί προηγούμενα και του είχαν δώσει αμνηστία. Ο αρματολός, ή καπιτάνος, με κληρονομικό δικαίωμα στο αρματολίκι, αναλάβαινε να εμπεδώσει την τάξη στη περιοχή διατηρώντας σώμα οπλοφόρων, που η συντήρηση του εξασφαλιζόταν με άμεση φορολογία των αγροτών για τη πληρωμή του μισθού τους, του λεγόμενου λουφέ. Μέσα στα καθήκοντα των αρματολών ήταν να εξοντώνουν τους κλέφτες. Πολύ συχνά οι αρματολοί, που για τον ένα ή τον άλλο λόγο ερχόταν σε αντίθεση με την τουρκική εξουσία, μεταπηδούσαν ευκολότατα στην τάξη των κλεφτών.
Με την πάροδο του χρόνου αρματολοί και κλέφτες συνδέθηκαν περισσότερο μεταξύ τους και ένωσαν τις προσπάθειες τους εναντίον των Τούρκων. Στην αποσύνθεση του αρματολισμού συντέλεσε αποφασιστικά το φούντωμα του κλέφτικου, οπότε άρχισαν να σημειώνονται απανωτές ανταρσίες αρματολών, να εγκαταλείπονται τα αρματολίκια και τα σώματα των ενόπλων να περνούν στις γραμμές της κλεφτουριάς. Από τα αρματολίκια πέρασαν πολλοί από τους σημαντικότερους του ένοπλου αγώνα του 21 και, μαζί με την κλεφτουριά, ο θεσμός στάθηκε ένα αληθινό σχολείο πολέμου για τους υπόδουλους Έλληνες.
Πηγή: Web : ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΟΡΕΖΗΣ – Ο ΚΙΤΣΟΣ ΤΖΑΒΕΛΑΣ
*Ο Γιώργος Γκορέζης είναι υποστράτηγος ε.α. συγγραφέας. Διετέλεσε πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Στρατιωτικής Ιστορίας.

 

Ο εναέριος χώρος του Αιγαίου και οι επιδιώξεις-προκλήσεις της Άγκυρας

Φεβρουαρίου 9, 2017

DSC00007

 

 

 

 

 

 

Γράφει : Ο Γιωργος Γκορέζης*
e-mail : ggorezis@yahoo.gr
web : ggore.wordpress.com

Γενικά
Στα θέµατα που προβάλλει η Τουρκία σαν διαφορές µε την Ελλάδα είναι ο εναέριος χώρος του Αιγαίου. Συγκεκριµένα η Τουρκία αµφισβητεί το εύρος του εθνικού µας εναερίου χώρου των 10 νµ. και την υποχρέωση των στρατιωτικών της αεροσκαφών να υποβάλλουν σχέδια πτήσης, όταν πετούν πάνω από τα διεθνή ύδατα. Στη συνέχεια θα αποδειχθεί το δίκαιο των Ελληνικών θέσεων επί του θέµατος.
Ισχύουσες Διεθνείς Διατάξεις για τα FIRS. Διατάξεις ICAO
Οι διατάξεις που αναφέρονται στα θέµατα εναερίου χώρου περιέχονται στη Σύµβαση του Διεθνούς Οργανισµού Πολιτικής Αεροπορίας INTERNATIONAL CIVIL AVIATION ORGANIZATION (ICAO) που υπογράφηκε την 7 Δεκ. 1944 στο Σικάγο και αριθµεί σήµερα 160 κράτη – µέλη.
Μερικές από τις διατάξεις της Σύµβασης έχουν ως εξής:
* Η Σύµβαση έχει εφαρµογή στα κρατικά αεροσκάφη, στα οποία υπάγονται και τα στρατιωτικά. Κανένα κρατικό αεροσκάφος δεν θα ίπταται πάνω από την επικράτεια ούτε θα προσγειούται χωρίς τη σύµφωνη γνώµη του Κράτους. (ΑΡΘΡΟ 3)
* Επικράτεια είναι το έδαφος και τα γειτνιάζοντα χωρικά ύδατα που υπάγονται στην κυριαρχία του κράτους (ΑΡθΡΟ 2).
* Τα συµβαλλόµενα κράτη θα εξασφαλίζουν ότι κάθε αεροσκάφος που ίπταται πάνω από την επικράτειά τους και κάθε αεροσκάφος της εθνικότητάς τους θα συµµορφούται µε τους κανόνες που ισχύουν εκεί. (ΑΡΘΡΟ 12).
* Τα συµβαλλόµενα κράτη αναλαµβάνουν να παρέχουν βοήθεια στα αεροσκάφη που κινδυνεύουν µε βάση τις κατά τόπο υπηρεσίες Ερεύνης/Διάσωσης, που έχουν καθορισµένες περιοχές ευθύνης. (ΑΡΘΡΟ 25).
Το παράρτηµα «Ρ» (πρακτική Αεροναυτιλίας) αναφέρει:
* Αναγνωρίζεται ότι ο εναέριος χώρος, καθώς και πολλές ευκολίες και υπηρεσίες, πρέπει να χρησιµοποιούνται από κοινού µεταξύ της πολιτικής και στρατιωτικής Αεροπορίας.
* Οι χώρες όταν εκδίδουν κανονισµούς για στρατιωτικά αεροσκάφη θα έχουν Due Regard (υπ’ όψη) την ασφάλεια ναυτιλίας των πολιτικών αεροσκαφών.
* Τα κράτη όταν εκπονούν κανονισµούς για τα στρατιωτικά αεροσκάφη πάνω από ανοικτές θάλασσες, θα τους συντονίζουν µε τα κράτη που είναι αρµόδια για την παροχή Εναέριας Κυκλοφορίας στην υπ’ όψη περιοχή.
Ο οργανισµός έχει δηµιουργήσει ανά την υφήλιο επτά περιοχικά Γραφεία, η δε Ελλάδα υπάγεται στο περιοχικό γραφείο Ευρώπης (Παρίσι). Το Γραφείο αυτό έχει εκπονήσει το αντίστοιχο σχέδιο στο οποίο περιλαµβάνονται οι περιοχές πληροφοριών πτήσεων (FIR), οι επικοινωνίες, οι αεροδιάδροµοι κ.λ.π. Στο σχέδιο έρευνας και διάσωσης περιλαµβάνονται χάρτες µε τις περιοχές που ανήκουν σε κάθε κράτος, όπως η περιοχή του FIR Αθηνών, αρμοδιότητος της Ελλάδας, που καλύπτει σχεδόν ολόκληρο το Αιγαίο.
Διατάξεις ΝΑΤΟ
Οι κανονισµοί εναερίου κυκλοφορίας του ΝΑΤΟ είναι απόλυτα εναρµονισµένοι µε τις διατάξεις του ICAO. Οι σχετικοί κανονισµοί ΝΑΤΟ είναι οι εξής:
Document 01. Στη παράγρ. 9 αναγράφεται: «Γενικά όλη η κυκλοφορία στη περιοχή του ΝΑΤΟ συµµορφώνεται µε τους Κανόνες Αέρος, σύµφωνα µε τις διατάξεις του παραρτήµατος 2 της σύμβασης ICAO”.
Document 149. Περιλαµβάνει τις διαδικασίες συντονισµού των ασκήσεων ΝΑΤΟ, που συµπίπτουν απόλυτα µε το παράρτηµα 15 της σύµβασης ICAO.
MC – 88, για την περίοδο έντασης ή πολέµου. Με αυτό αναγνωρίζεται η ευθύνη της Ελλάδας στο FIR Αθηνών και για την περίοδο έντασης – πολέµου και γι’ αυτό η Τουρκία έντονα το αντιµάχεται.
Εγχειρίδιο ATR -10 (c). Περιέχει τις περιοχές Έρευνας – Διάσωσης από πλευράς ΝΑΤΟ, που είναι οι ίδιες µε τις περιοχές του ICAO.
Διατάξεις του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισµού (ΙΜΟ)
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισµός (ΙΜΟ) για θέµατα έρευνας και διάσωσης των πλοίων έχει εκπονήσει την διεθνή σύµβαση για έρευνα και διάσωση (σύµβαση Αµβούργου 1979) η οποία προβλέπει µεταξύ των άλλων ότι οι περιοχές έρευνας και διάσωσης θα καθιερώνονται µετά από συµφωνία των συµβεβληµένων κρατών. Για την Ελλάδα η περιοχή έρευνας και διάσωσης είναι εκείνη που µας έχει αναγνωρισθεί από το ICAO και την σύµβαση SOLAS (Save of life at sea). Η Τουρκία αντέδρασε και διεκδικεί να συμμετέχει στην έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο.
Διεθνής Πρακτική
Η διεθνής πρακτική ακολουθεί γενικά τις διατάξεις και τις συστάσεις του ICAO. Αναλυτικότερα:
ΗΠΑ. Είναι υποχρεωτική η υποβολή σχεδίου πτήσεως από τα αεροσκάφη που προσεγγίζουν τις περιοχές ADIZ (Air Defense Identification Zones), περικλείουν δε οι περιοχές αυτές τις ΗΠΑ, την Αλάσκα και τα νησιά σε απόσταση µέχρι 450 νµ από τις ακτές. Τα αεροσκάφη του στόλου όταν επιχειρούν στο FIR Αθηνών µας δίδουν στοιχεία πτήσεως, όπως περιοχή πτήσεων, χρόνος, ύψη.
Γαλλία . Ακολουθεί την ίδια ως άνω τακτική
Μεγάλη Βρεταννία. Ακολουθεί αυστηρά τις διατάξεις του ICAO για τα στρατιωτικά της αεροσκάφη.
Τουρκία. Ακολουθεί αλλοπρόσαλλη πολιτική. Μέχρι το 1980 υπέβαλλε κανονικά σχέδια πτήσεως στο FIR Αθηνών και έκτοτε σταµάτησε. Οι ίδιοι απαιτούν σχέδια πτήσεως από τα αεροσκάφη που εισέρχονται στα FIR Άγκυρας- Κων/πόλεως.
Ιταλία. Υποβάλλει κανονικά σχέδια πτήσεως στις Ελλην. Αρχές.
ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ έχει από καιρού αποφασίσει: Την εγκατάσταση αξκών συνδέσµων στο Αρχηγείο Τακτικής Αεροπορίας. Την γνωστοποίηση στο FIR Αθηνών του αριθµού και τύπου αεροσκάφους, του χρόνου άνωθεν στόχου και του κώδικα ηλεκτρονικής αναγνώρισης. Την εγκατάσταση στην περιοχή της άσκησης πλοίου ελέγχου για ενηµέρωση των ελληνικών αρχών επί των αλλαγών πτήσεως.
Ελλάδα. Πάνω στην σύµβαση του ICAO η ελληνική θέση είναι οτι πράγµατι η σύµβαση στο σύνολό της εξαιρεί τα στρατιωτικά αεροσκάφη και αυτό συµβαίνει κυρίως για να εξασφαλίσει την κυριαρχία των κρατών, που θα κινδύνευαν εάν τα στρατιωτικά αεροσκάφη έκαναν χρήση των διευκολύνσεων που παρέχονται στα πολιτικά αεροσκάφη (φαντασθείτε για παράδειγµα η Τουρκία να µας ζητήσει την προσγείωση 40 µαχητικών αεροσκαφών στη Σούδα).Ο ICAO µε δύο επιστολές του προέδρου του Συµβουλίου κοινοποιεί την απόφαση του Α26-8, αναγνωρίζοντας ότι η Διεθνής πρακτική ακολουθεί την υποχρέωση υποβολής σχεδίων πτήσων από στρ/κά αεροσκάφη.
Μετά απ’ αυτό το ΓΕΕΘΑ ειδοποίησε τις αρχές του ΝΑΤΟ ότι από το πρωί της 2lης Φεβρουαρίου 1964 η περιοχή ευθύνης του Έλληνα Διοικητή Αεραµύνης (Early Warning Area 41) µετατοπίζεται για να συµπίπτει ανατολικά µε το FIR Αθηνών.
Από τότε και μέχρι σήμερα οι Τούρκοι επιδιώκουν: Σε πρώτη φάση να αποδυναµώσουν το FIR Αθηνών. Σε δεύτερη φάση να διχοτοµήσουν τον εναέριο χώρο του Αιγαίου. Σε τρίτη φάση να διχοτοµήσουν και αυτόν τον θαλάσσιο χώρο του Αιγαίου, ώστε να αποκόψουν τα ανατολικά µας νησιά.
Επιπτώσεις από ενδεχόμενη επιτυχία των τουρκικών επιδιώξεων
* Θα µειωθεί το βάθος αµύνης της χώρας µας. Σε περίπτωση εχθρικής επιθέσεως ο χρόνος αντιδράσεως της Ελληνικής Αεροπορίας θα µειωθεί από 14-19′ που είναι σήµερα σε 5-10′, οπότε όχι µόνο δεν θα έχουµε την πιθανότητα να κερδίσουµε την αεροπορική µάχη, αλλά ακόµα και να επιβιώσουµε για την διεξαγωγή της.
* Περιορίζεται σηµαντικά ο ζωτικός χώρος δράσεως της αεροπορίας µας. Μέρος του Εθνικού µας εναερίου χώρου θα τεθεί υπό τουρκικό έλεγχο. Θα µειωθεί δραστικά η στρατηγική Αξία του Ελληνικού χώρου, γιατί το Αιγαίο, σαν ενιαίος χώρος µε το σύµπλεγµα των νησιών, αποτελεί την φυσική συνέχεια της αµύνης των στενών.
*Τέλος θα επηρεασθεί δυσµενώς το ηθικό των κατοίκων των ανατολικών νησιών µας και γενικώς του Ελληνικού λαού, που έχει γαλουχηθεί µε την πίστη ότι το Αιγαίο και τα νησιά του αποτελούν το ζωτικό χώρο της φυλής µας.
Γι’ αυτό σταθερή επιδίωξη μας είναι η προµήθεια και διατήρηση ενός άρτιου σύγχρονου συστήµατος εναέριας κυκλοφορίας, και η διατήρηση της αεροπορικής υπεροχής έναντι των Τούρκων.

Απόσπασμα από το έργο που αναρτήθηκε στο Web : ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΟΡΕΖΗΣ-ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ
*Ο Γιώργος Γκορέζης είναι υποστράτηγος ε.α., συγγραφέας, απόφοιτος της Σχολής Διοικήσεως και Επιτελών Αμερικής.Διετέλεσε Διευθυντής πληροφοριών στην Νότια Πτέρυγα του ΝΑΤΟ (AFSOUTH).

Καθεστώς νησιών του Αιγαίου. Οι Αυθαίρετες ερμηνείες της τουρκίας

Φεβρουαρίου 5, 2017

 

 

DSC00007

 

 

 

 

 

 

Γράφει : Ο Γιώργος Γκορέζης*

e-mail  : ggorezis@yahoo.gr

web     : ggore.wordpress.com

Γενικά

Οι Τούρκοι εκ προθέσεως χρησιμοποιούν τον όρο «Αποστρατιωτικοποίηση των Νήσων του Αιγαίου» µε τον σκοπό να δημιουργήσουν σύγχυση και αμφιβολίες στους ξένους για όλα τα Ελληνικά νησιά, όσον αφορά το νοµικό τους καθεστώς. Στην πραγματικότητα υπάρχουν τρεις κατηγορίες Ελληνικών νησιών, όσον αφορά το Status Quo,ως εξής.

Νοµικό καθεστώς Ελλην. Νησιών Λήµνος,Βόρειοι Σποράδες, Κυκλάδες, Κρήτη, Σαμοθράκη

Για να νησιά αυτά δεν υπάρχει κανένας περιορισµός όσον αφορά τον διεθνή νόµο.

 Λέσβος – Χίος – Σάµος – Ικαρία.

Το άρθρο 13 της συνθήκης της Λοζάννης και προς τον σκοπό της διατήρησης της διεθνούς ειρήνης, επιβάλλει στα νησιά αυτά τους εξής περιορισµούς: Δεν επιτρέπεται ναυτική βάση ή οχύρωση των νησιών αυτών. Τα Ελληνικά Πολεµικά Αεροσκάφη απαγορεύεται να υπερίπτανται πάνω από την Ανατόλια, όπως και τα Τουρκικά πάνω από τα νησιά αυτά. Οι Ελληνικές Στρατιωτικές Δυνάµεις στα νησιά αυτά πρέπει να περιορίζονται στις συνήθεις δυνάµεις που καλούνται για εκπαίδευση και θητεία, επίσης σε µια δύναµη Χωρ/κής και Αστυνομίας σ’ αναλογία της Χωρ/κής και Αστυνοµίας που υπάρχει στον ελληνικό χώρο.

Δωδεκάνησα

Για τα νησιά αυτά η συµφωνία ειρήνης των Παρισίων το 1947 περιέχει την ένδειξη «θα είναι και θα παραµείνουν αποστρατιωτικοποιµένα». Η προσθήκη ΙΙΙ όµως της συνθήκης διευκρινίζει ότι η αποστρατιωτικοποίηση δεν απαγορεύει το προσωπικό για την εσωτερική ασφάλεια, εφοδιασµένο µε όπλα που να µπορούν να χειρισθούν από ένα πρόσωπο, όπως και την απαραίτητη εκπαίδευση του προσωπικού αυτού.

Οι Αυθαίρετες ερµηνείες της Τουρκίας και τα δηµιουργούµενα προβλήµατα.

Λέσβος – Χίος – Σάµος – Ικαρία.

Οι περιορισµοί στα νησιά αυτά ετέθησαν µε την προοπτική να βοηθήσουν την διεθνή ειρήνη και σ’ αυτό είναι κατηγορηµατικό και σαφές το νόηµα του άρθρου 13 της συνθήκης της Λοζάννης. Ο Τουρκικός ισχυρισµός ότι οι περιορισµοί αυτοί ετέθησαν για την ασφάλεια της Τουρκίας είναι ψευδείς και ανυπόστατοι. Η αρχή της αυτοαµύνης είναι διεθνώς παραδεκτή και έχει αναγνωρισθεί σ’ όλα τα κυρίαρχα κράτη από το άρθρο 51 του χάρτου του ΟΗΕ. Η Ελλάδα κάνοντας χρήση του δικαιώµατος αυτού αναγκάσθηκε, µετά την αποδεδειγµένη βουλιµία της Τουρκίας, να µμεταφέρει δυνάµεις στα νησιά, επειδή κατ’ αυτόν τον τρόπο βοηθάει στην διατήρηση της ειρήνης και στην ισορροπία στην περιοχή.

Δωδεκάνησα

‘Όσον αφορά τα Δωδεκάνησα, πρέπει να υπενθυµίζουµε στους Τούρκους ότι ήταν απόντες από τον αγώνα των δημοκρατικών χωρών εναντίον τον ολοκληρωτισμού και κατ’ αυτό τον τρόπο δεν ήταν, ούτε µπορούσαν να ήταν, συμβαλλόμενο µέρος της Ειρήνης των Παρισίων. Το άρθρο 36 παρά 1 της συνθήκης της Βιέννης για τον νόµο των συµφωνιών δεν προβλέπει τέτοιο δικαίωµα για την Τουρκία. Η Τουρκία, που δεν ήταν σύµµαχος ή προσκείµενη δύναµη, δεν µπορεί να επικαλεσθεί δικαιώµατα από αυτή τη συνθήκη, διότι η συνθήκη των Παρισίων είναι γι’ αυτήν «res inter alios acta».

Νήσος Λήµνος

Η περί Στενών σύµβαση της Λοζάννης την 24η Ιουλίου 1923 προέβλεπε µεταξύ των άλλων την αποστρατιωτικοποίηση των νήσων Λήµνου, Σαµοθράκης και των τουρκικών Ίµβρος, Τένεδος, λόγω της εγγύτητας τους στα στενά. Ακολούθησε όµως στις 20 Ίου. 1936 η σύµβαση για τα Στενά του Montreux που καταργεί στο σύνολο της και υποκαθιστά την σύµβαση της Λοζάννης, όπως ρητά αναγράφεται αυτό στο προοίµιο της σύµβασης. Αλλά εκτός από το προοίµιο η κατάργηση της συνθήκης της Λοζάννης φαίνεται και από τα ακόλουθα:

* Τον τίτλο της σύµβασης του Montreux που είναι: « Σχέδιο σύµβασης που η κυβέρνηση της Τουρκικής Δηµοκρατίας πρότεινε για την αντικατάσταση της συνθήκης της Λοζάννης της 24 Ιουλ. 1923 σχετικά µε τα Στενά»

* Το άρθρο 13 της σύµβασης που αναγράφει: « Η παρούσα σύµβαση που καταργεί και αντικαθιστά τις προβλέψεις της σύµβασης της Λοζάννης του 1923 σχετικά µε την κατάσταση των στενών».

* Στις επιστολές 371/20075, 3749/26/44 και 3670/26/4 που έστειλε η τουρκική κυβέρνηση στο Βρετανικό foreign office και στον Γάλλο υπουργό Εξωτερικών, στις οποίες δίνεται η εξήγηση ότι στον γενικό όρο «Στενά» περιλαµβάνονται και οι Νήσοι Λήµνος, Σαµοθράκη.

* Στη δήλωση του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών Rustu Aras στο Τουρκικό Κοινοβούλιο παρουσία του Προέδρου Kemal Attaturk και του πρωθυπουργού Ismet Ιnοnου που έχει ως εξής: «Οι προβλέψεις σχετικά µε τα νησιά Λήµνος και Σαµοθράκη, που ανήκουν στην γειτονική και φίλη Χώρα Ελλάδα και που ήταν αποστρατιωτικοποιηµένα σύµφωνα µε την σύµβαση της Λοζάννης του 1923, καταργούνται επίσης µε την σύµβαση του Montreux και είµαστε ευχαριστηµένοι γι’ αυτό».

Η κατάργηση των όρων της αποστρατιωτικοποίησης της σύµβασης της Λοζάννης του 1923 αποδεικνύεται περίτρανα µε την στρατιωτικοποίηση απο το 1936 εκ µέρους της Τουρκίας των νήσων Ίµβρος και Τένεδος (σήµερα είναι απαγορευµένες περιοχές) και µε την στρατιωτικοποίηση απο την Ελλάδα της νήσου Λήµνου µε Βασιλ. διάταγµα της 4ης Απριλ. 1937. Το γεγονός αυτό έγινε δεκτό από όλους τους συµβαλλόµενους στην σύµβαση του Montreux. Μόνη η Τουρκία 35 χρόνια αργότερα, στις αρχές του 1970 άρχισε να δηµιουργεί κατάσταση και προβλήµατα στη σχεδίαση αµύνης του ΝΑΤΟ, που αποδεικνύονται πολύ επικίνδυνα για την συνοχή της Νότιας Πτέρυγας.

Η Νήσος Λήµνος περιλήφθηκε και εξακολουθεί να περιλαμβάνεται σ’ όλα τα επιχειρησιακά σχέδια του ΝΑΤΟ και αναγνωρίζεται από την συµµαχία η Στρατηγική αξία της νήσου στον έλεγχο των στενών. Σε αίτηση της Τουρκίας να αφαιρεθούν οι Νήσοι Λήµνος και Σαµοθράκη από τα αµυντικά σχέδια τον ΝΑΤΟ o SΑCEUR (Αρχηγός Συµµαχικών Δυνάµεων στην Ευρώπη), µε µήνυµα στο ΓΕΕΘΑ της Τουρκίας στις 30 Μαρ.1979, απέρριψε το αίτηµα αυτό. Η ζώνη χερσαίας µάχης της Ελλάδας παραµένει αµετάβλητη, επί πλέον, δεν υπήρξε καµιά µεταβολή στο νοµικό καθεστώς των νήσων από το 1968, όταν εγκρίθηκε το Γενικό Σχέδιο Άµυνας του ΝΑΤΟ.

Σήµερα Τουρκία και Ελλάδα είναι σύµµαχες χώρες, και η Τουρκία επιθυµεί πολύ να γίνει µέλος της Ε Ένωσης. Μ’ αυτές τις προϋποθέσεις και εν γνώσει της απειλής όπως περιγράφεται από τα Νατοϊκά Εγχειρίδια (documents), θα περίµενε κανείς ότι η Τουρκία θα αισθάνεται καλλίτερα µε το Δυτικό πλευρό της προστατευµένο.

Και όµως ορισµένοι Νατοϊκοί ιθύνοντες δεν σκέπτονται έτσι. Όπως π.χ. ο τέως Γενικός Γραµµατέας του ΝΑΤΟ Dr Luns που σε µια επιστολή του 90/80/41 στον SACEUR εναντιώθηκε σχετικά µε την εγκατάσταση από το ΝΑΤΟ Σταθµού Επικοινωνιών στη Λήµνο, αλλά αργότερα ο ίδιος έδινε την εξήγηση ότι το Θέµα της Λήµνου είναι µια διαφορά µεταξύ των δύο κρατών και ότι το ΝΑΤΟ έπρεπε να τηρήσει στάση ίσης απόστασης («equidistance Position») φράση που δυστυχώς επαναλαµβάνεται σήµερα στα Νατοϊκά έγγραφα. Αλλά είναι πασιφανές ότι αυτό δεν είναι στάση ίσης απόστασης, αλλά έµµεσης αναγνώρισης της τουρκικής θέσης όσον αφορά την ερµηνεία µιας διεθνούς συµβάσεως. Να προσθέσουµε ότι η µεροληπτική στάση του De Luns, όπως και ο αποκλεισµός της νήσου Λήµνου από τις ασκήσεις του ΝΑΤΟ, είχαν δυσµενείς επιπτώσεις στην συνοχή και την στρατιωτική προπαρασκευή της συµµαχίας. Όπως είναι γνωστό τα έργα αµυντικής προπαρασκευής (chapters) που αφορούν τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία απορρίπτονται και οι Ελληνικές δυνάµεις δεν συµµετέχουν σε ασκήσεις στο Αιγαίο.

Το κλίµα στις σχέσεις των δύο χωρών επιδεινώθηκε τελευταία µε τους παράλογους ισχυρισµούς της Τουρκίας για την ύπαρξη γκρίζων ζωνών στο Αιγαίο και µε την αµφισβήτηση της κυριαρχίας της Ελλάδας πάνω σε δεκάδες βραχονησίδες και νησίδες, που βάσει διεθνών συνθηκών (Λοζάννης – Μοντρέ)και ντοκουμένων ανήκουν στην Ελλάδα.-

 

*Πηγή web : ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΟΡΕΖΗΣ-ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ

 

 

Οι νέες μορφές πολέμου έγιναν συνέχιση της πολιτικής με ανήθικα μέσα

Ιανουαρίου 24, 2017

DSC00007

 

 

 

 

 

 

 

Γράφει ο Γιώργος Γκορέζης*

e-mail : ggorezis@yahoo.gr

web     : ggore.wordpress.com

 

Η εποχή των γνωστών πολέμων μεταξύ των κρατών έχει λήξει οριστικά, και έχει ξεκινήσει μια νέα εποχή, η εποχή των πολέμων χαμηλής εντάσεως ( low intensive conflicts ). Οι νέες μορφές πολέμου θα σιγοκαίουν με χαμηλή φλόγα και για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Από τη θέση του εργαλείου της πολιτικής , στην οποία ήθελε να καθηλώσει τον πόλεμο ο θεωρητικός του πολέμου Κλάουζεβιτς, ο πόλεμος μετατοπίστηκε και πήρε τη θέση της πολιτικής. Ο θεμελιώδης συλλογισμός του Κλάουζεβιτς είναι, ότι δεν ξεκινά κανείς ένα πόλεμο, χωρίς να πει τι θέλει να πετύχει με αυτόν και μέσα σε αυτόν. Το πρώτο είναι ο σκοπός, το δεύτερο ο στόχος. Εδώ έγκειται η ειδοποιός διαφορά με τους Νέους Πολέμους. Μόνο σε μερικές περιπτώσεις μπορούμε να πούμε ότι στους Νέους Πολέμους έχουμε συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα, και πάλι αυτό ισχύει μόνο ως προς τις επεμβάσεις των ξένων δυνάμεων.

Οι Νέοι Πόλεμοι ονομάστηκαν ανθρωπιστικοί, και διεξάγονται στο όνομα του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτοί που το αμφισβητούν δεν είναι λίγοι. Γράφει σχετικά ο Αμερικανός στοχαστής Τσόμσκι : « Η ηγεμονική δύναμη είναι αυτή που καθορίζει τι είναι δίκαιο, τι είναι ανθρώπινο δικαίωμα. Και οι Νέοι Πόλεμοι γίνονται η συνέχιση της ηθικής με άλλα μέσα ».

Οι Νέοι Πόλεμοι χαρακτηρίζονται αφ’ ενός  από την ιδιωτικοποίηση, δηλαδή τη διείσδυση στα πολεμικά γεγονότα ιδιωτικών παραγόντων που κατευθύνονται από οικονομικά παρά από πολιτικά κίνητρα, και αφ’ ετέρου από την ασυμμετρία, δηλαδή από τη σύγκρουση κατά βάση ανόμοιων στρατιωτικών στρατηγικών και εξοπλισμών, οι οποίοι, σε πείσμα όλων των προσπαθειών που έχουν καταβληθεί την τελευταία περίοδο, εκφεύγουν των διεθνών ρυθμίσεων και περιορισμών.

Στους Νέους Πολέμους πρωταγωνιστούν παρακρατικοί δρώντες, από τους τοπικούς οπλαρχηγούς και τις ομάδες ανταρτών ως τις εταιρείες μισθοφόρων και ως τα διεθνή τρομοκρατικά δίκτυα. Όχι όλοι, αλλά αρκετοί από αυτούς είναι επιχειρηματίες πολέμου, που διεξάγουν πολέμους με δικά τους έξοδα, όπως και προσπορίζονται από τον πόλεμο έσοδα.  Οι μορφές βίας προσέλαβαν αυτόνομη στρατηγική διάσταση, η πολεμική βία και η οργανωμένη εγκληματικότητα αλληλοδιαπλέκονται όλο και συχνότερα. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001 το τι ακριβώς πρέπει να χαρακτηρίζεται πόλεμος και τι όχι αποτελεί απόφαση παγκόσμιας πολιτικής σημασίας.

Το διεθνές δίκαιο πολέμου στηρίχθηκε μέχρι τώρα στη βάση του πολιτικού ορθολογισμού ότι οι αντίπαλοι είναι ίσοι, και αυτό μπορούσε να οδηγήσει σε εξοπλιστικό ανταγωνισμό, ή στη σύναψη συμφωνιών αφοπλισμού ή περιορισμού των εξοπλισμών. Όμως, μετά την πτώση του υπαρκτού σοσιαλισμού κανένα κράτος στη γη ή συμμαχία κρατών δεν μπορεί να αντισταθεί στις ΗΠΑ. Αυτός ο ασύμμετρος συσχετισμός ισχύος προκαλεί από τη πλευρά των αντιπάλων απαντήσεις στρατηγικών ασυμμετρίας, και τέτοιες στρατηγικές είναι ο ανταρτοπόλεμος, η τρομοκρατία, και το φαινόμενο της Ιντιφάντα ( επιθέσεις νεαρών με πέτρες εναντίον βαριά οπλισμένων Ισραηλινών, μπροστά στις κάμερες των δημοσιογράφων ).

Το πόσο αδύναμες μπορούν να είναι οι πολεμικές μηχανές έναντι των στρατηγικών δημιουργίας ασυμμετριών το έζησαν οι ΗΠΑ στο Βιετνάμ και αργότερα στο Αφγανιστάν, όπως και στις στρατιωτικές επεμβάσεις στο Λίβανο, τη Σομαλία  και το Μογκαντίσου. Το ζει σήμερα η Δύση στον αγώνα για την εξάλειψη του κράτους του ISIS. Η μεταμόρφωση σε μέσο διεξαγωγής του πολέμου της ειδησεογραφικής ανταπόκρισης και της εικόνας σχετικά με τον πόλεμο ήταν το μεγαλύτερο βήμα προς την ασυμμετρία του πολέμου. Με το βήμα αυτό υπονομεύθηκαν οι στρατιωτικές ασυμμετρίες « της νέας τάξεως του κόσμου », με τη σκόπιμη δηλαδή και αποφασιστική ανάπτυξη νέων ασυμμετριών.

Έπειτα υπάρχει η ασυμμετρία της ισχύος των πολέμαρχων ως προς τους πληθυσμούς, των οποίων υφαρπάζουν τον πλούτο και τους τρομοκρατούν. Έναντι της Δύσης, οι πολέμαρχοι προκαλούν τις ΗΠΑ και την υπόλοιπη Δύση σε χώρους, με όπλα και μέσα που δεν αντιμετωπίζονται με τους εξοπλισμούς που κατασκεύασε η σύγχρονη τεχνολογία. Και οι πόλεμοι διεξάγονται εντός των πληθυσμών, ενάντια σε πληθυσμούς, με ασπίδα τους πληθυσμούς. Με αυτόν τον τρόπο γίνονται οι πόλεμοι διμέτωποι, αλλά και διπλά ασύμμετροι.

Στους Νέους Πολέμους ο ορισμός της τρομοκρατίας είναι αμφισβητούμενος, και αυτό οφείλεται τόσο σε αντικειμενικούς όσο και σε πολιτικούς λόγους. Θα μπορούσε η τρομοκρατία να προσδιοριστεί σαν μια στρατηγική ασυμμετρίας, που χρησιμοποιεί την άσκηση βίας για να σκηνοθετήσει θεαματικά γεγονότα. Η νέα μορφή βίας επενδύει, αντί στις φυσικές, στις ψυχικές συνέπειες της βίας, που διασπείρουν το φόβο και διαρρηγνύουν τον ψυχικό και οικονομικό ιστό των σύγχρονων κοινωνιών.  Και αυτό επιτυγχάνεται με την σύνδεση της βίας με την εικόνα παρουσίασης τους στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Ο ανταρτοπόλεμος δίνει, σαν στρατηγική ασυμμετρίας, υπέρ των ανταρτών τον χρόνο διαρκείας του πολέμου. Ο Ρεϊμόν Αρόν, οξυδερκέστατος παρατηρητής των πολεμικών γεγονότων του 20ου αιώνα, εξέφρασε την επίδραση αυτής της ασυμμετρίας αρκετά ενωρίς, με τη διατύπωση ,που αργότερα χρησιμοποιήθηκε συχνά και παραλλάχθηκε : Οι αντάρτες, όταν δεν ηττώνται στρατιωτικά, κερδίζουν τον πόλεμο πολιτικά, ενώ οι αντίπαλοι τους, όταν δεν κερδίζουν κάποια αποφασιστική στρατιωτική νίκη, χάνουν τον πόλεμο πολιτικά και στρατιωτικά.

Ο πόλεμος μεταξύ κρατών είναι σήμερα ένα μοντέλο υπό εξαφάνιση, και ενδεχομένως το ίδιο ισχύει και για τους κανόνες του διεθνούς δικαίου που συνδέονται με αυτόν. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ αρνούνται να αναγνωρίσουν μια διεθνή δικαιοδοσία που τιμωρεί εγκλήματα πολέμου είναι μια ισχυρή ένδειξη. Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να προσαρμόσουν το υφιστάμενο διεθνές δίκαιο στους μεταβαλλόμενους συσχετισμούς, ώστε να δημιουργηθούν προϋποθέσεις συμμετρικής πολιτικής, ενώ οι Αμερικανοί άρχισαν να απομακρύνονται από αυτό, και παρεκκλίνουν προς την τροχιά της ασυμμετρίας.  Στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας, η στρατηγική των Ευρωπαίων συνίσταται στην ανάπτυξη του κράτους, για την ελαχιστοποίηση δυνατοτήτων ανάπτυξης τρομοκρατικών δικτύων, ενώ οι Αμερικανοί επενδύουν σε μακροχρόνιο πόλεμο κατά των τρομοκρατικών οργανώσεων, σε μια κατάσταση διαρκούς ανάφλεξης. Το ποια οδός είναι ορθή, θα εξαρτηθεί από το εάν σε χώρες στις οποίες οι κρατικές δομές έχουν διαλυθεί η « εξαγωγή » σταθερότητας με την μορφή  στρατιωτικών επεμβάσεων θα εδραιώσει προϋποθέσεις συμμετρίας, ή αν αυτό επιτευχθεί με οικονομική βοήθεια.

Οι Αμερικανοί χρησιμοποιούν σήμερα τον όρο « κράτος-παρίας » για τα κράτη που ενεργούν ύπουλα με μέσα ασύμμετρης διεξαγωγής του πολέμου. Ο κίνδυνος της απειλής χρήσης κυρίως όπλων μαζικής καταστροφής περιορίζει τις δυνατότητες για στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ, και τούτο έγινε εμφανές κατά τη σύγκρουση με τη Β. Κορέα, τις προειδοποιήσεις της οποίας έλαβαν σοβαρά υπ’ όψιν. Σε αντίθεση με τη Β. Κορέα, το Ιράκ δεν διέθετε όπλα μαζικής καταστροφής, και η κυβέρνηση των ΗΠΑ φαίνεται να το γνώριζε. Έτσι η ασύμμετρη ανωτερότητα των ΗΠΑ λειτούργησε πλήρως, και δεν άφησε καμία ευκαιρία στους Ιρακινούς κατά την κλασική διεξαγωγή του πολέμου. Τούτο άλλαξε άρδην μετά την λήξη του πολέμου, και οι απώλειες στα στρατεύματα των ΗΠΑ υπερέβησαν εκείνες των κυρίων πολεμικών συρράξεων. Εάν κατά την διάρκεια του κυρίως πολέμου λειτούργησε η αμερικανική ασυμμετρία της ισχύος, μετά τον πόλεμο έχουμε την ασυμμετρία της διεξαγωγής της Ιρακινής αντίστασης.

Εν κατακλείδι τα κράτη, σε ότι αφορά τις στρατηγικές ειρήνευσης, εισήλθαν σε ένα φαύλο κύκλο. Οι ασυμμετρίες οδηγούν σε ψευδαισθήσεις στρατιωτικής ασφάλειας, από την άποψη πολιτικού σχεδιασμού. Από πλευράς νομιμοποίησης έναντι του διεθνούς δικαίου, οδηγούν τους ισχυρούς σε φαντασιώσεις υπερεξουσίας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι ασυμμετρίες περιορίζουν τη δυνατότητα των ισχυρών να συναγάγουν διδάγματα, ενώ αναπόφευκτα προκαλούν στους αδυνάτους ένα είδος ευρηματικότητας , που εκμεταλλεύεται τη διαρκή αλλαγή τρόπων χρήσης βίας στην πολιτική. Το συμπέρασμα είναι ότι εγκαινιάζεται μια νέα περίοδος με εξαιρετικά ανήσυχους και ταραχώδεις καιρούς.

*  Ο Γιώργος Γκορέζης είναι υποστράτηγος ε.α., αρθρογράφος, συγγραφέας, απόφοιτος της Σχολής Διοίκησης και Επιτελών της Αμερικής

Τα δύκολα μονοπάτια της δημοκρατίας και πολιτικής ελευθερίας. Ο κίνδυνος του πανικού ή εφησυχασμού για τη χώρα μας

Νοέμβριος 30, 2016

DSC00007

 

 

 

 

 

 

Γράφει :  Ο Γιώργος Γκορέζης

e-mail  :  ggorezis@yahoo.gr

weblog  :  ggore.wordpress.com

 

Η λέξη δημοκρατία, κάθε χρονιά και κάθε δεκαετία μέχρι το 1989, συμβάδιζε με μια γενική αύξηση της ελευθερίας, καθώς η δύναμη του λαού άνοιγε ρήγμα στο τείχος του Βερολίνου, ανέτρεπε την κομμουνιστική κυριαρχία στην τότε Τσεχοσλοβακία και εξαπλωνόταν σε Νότο και Ανατολή, ώσπου να φανεί στον ορίζοντα το τέλος της ιστορίας. Είχε θριαμβεύσει στην Λατινική Αμερική, όπου οι στρατιωτικές κυβερνήσεις αποτελούσαν βασική ρύθμιση, την Αφρική, όπου οι ελεύθερες πολυκομματικές εκλογές ήταν κάποτε σπάνιο φαινόμενο, και  σήμερα είναι πλέον κάτι το συνηθισμένο. Η Αραβική Άνοιξη το 1911 άνοιξε την προοπτική πολιτικού πλουραλισμού και σε άλλες χώρες από τον Ατλαντικό μέχρι τον Περσικό κόλπο.

Όμως από τούδε και στο εξής η υπόθεση της δημοκρατίας και πολιτικής ελευθερίας θα αποτελέσει ένα μείγμα αντιφάσεων. Όσοι δεν την έχουν, θα κερδίσουν περισσότερη. Όσοι την έχουν θα τη δουν να συρρικνώνεται. Θα σημειώσει πρόοδο σε αυταρχικές χώρες, αλλά θα υποχωρήσει στις ελεύθερες. Σε άκαμπτα πολιτικά συστήματα όπως της Κίνας οι κυβερνώντες παραμένουν ευάλωτοι στη δίψα για ανοιχτό πολιτικό ανταγωνισμό κι ελεύθερη πληροφόρηση. Καθώς οι καταναλωτές ασκούν το δικαίωμα να επιλέγουν που θα δαπανήσουν και οι εργαζόμενοι που θα μεταναστεύουν εντός και εκτός συνόρων, η ιδέα ότι το εθνικό κράτος μπορεί να καθορίζει τι θα βλέπουν, τι θα ακούν ή τι θα διαβάζουν οι κάτοικοι του θα είναι δύσκολο να συντηρηθεί.

Ο αγώνας για την δημοκρατία σήμερα είναι πιο εύκολος από την εφαρμογή της, επειδή η νίκη συγκαλύπτει το πόσο ευάλωτη είναι. Στη πράξη η δημοκρατία είναι ευάλωτη στη χειραγώγηση από τους ανθρώπους του συστήματος, στη διαβρωτική δύναμη του χρήματος, στην απάθεια των ψηφοφόρων, και στις εγγενείς αδυναμίες της όλης ιδέας, κυρίως τις αποτελματωμένες διαδικασίες λήψης αποφάσεων και τον θρίαμβο των ειδικών συμφερόντων. Σαν αποτέλεσμα, σε λίγα χρόνια η δημοκρατία θα έχει μια παράξενη και πρωτόγνωρη γεύση. Είναι σαν τα δημοφιλή προϊόντα, για παράδειγμα διάφορα είδη σάντουιτς, που κάποτε διατίθεντο εύκολα και με παραπλανητικές μεθόδους περιεχομένου στην αγορά, ενώ παρά πολύ συχνά ήταν γεμάτα συστατικά δεύτερης διαλογής και ανθυγιεινές πρόσθετες ουσίες.

Πριν από μια γενιά οι αντίπαλοι του καπιταλισμού χρησιμοποιούσαν τον όρο «σοσιαλισμός» σαν ισχυρή τους ταμπέλα : Η καταπίεση θα δώσει τη θέση της στην ελευθερία, η ανεπάρκεια στην αφθονία, η εκμετάλλευση στην αυτοπραγμάτωση. «Στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του, από τον καθένα με βάση τις δυνατότητες του», ήταν το μαγευτικό τους σύνθημα. Το πρόβλημα προέκυψε όταν προσπάθησαν να το εφαρμόσουν. Ένα πρώτο αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία οικονομιών τροφοδοτούμενων από τον φόβο, όπως της Σοβιετικής Ένωσης. Ένα άλλο ήταν η δημιουργία τροποποιημένων καπιταλιστικών κοινωνιών, όπως τα ευρωπαϊκά κράτη πρόνοιας. Ένα τρίτο ήταν κάποιες καταδικασμένες χώρες που οδηγήθηκαν στο μακελειό (Γιουγκοσλαβία)  ή καταχρεωμένες χώρες που οδηγήθηκαν στην χρεωκοπία.

Οι ιστορικές καταβολές της δημοκρατίας είναι πιο απατηλές και περίπλοκες από εκείνες του σοσιαλισμού. Τον 19ο αιώνα υποδήλωνε μεταξύ άλλων την οχλοκρατία. Πενήντα χρόνια αργότερα αποτελούσε τμήμα της κομμουνιστικής φρασεολογίας. Η σοβιετική ζώνη της Γερμανίας αυτοανακηρύχθηκε «Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας» σε αντιδιαστολή με την «Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας». Στην Αλγερία, το Λάος, τη Βόρεια Κορέα, καλού κακού η ονομασία Δημοκρατία  συνοδευόταν από το πρόθεμα Λαϊκή. Είναι βασικός εμπειρικός κανόνας σήμερα ότι κάθε χώρα που χρησιμοποιεί τον όρο Δημοκρατία στην επίσημη ονομασία της διοικείται από μια αυτοδιοριζόμενη κλίκα ανθρώπων του συστήματος.

 Μόλις πρόσφατα έγινε προσπάθεια η δημοκρατία να γίνει γενικά αποδεκτή ως συνώνυμο των ελευθέρων πολυκομματικών εκλογών και της σχετικής πολιτικής ελευθερίας. Οι ελεύθερες εκλογές αποτελούν αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη για τη δημοκρατία. Μπορεί να αποτελέσουν προτεραιότητα όταν λείπει κάθε άλλο συστατικό του σύγχρονου και αποδοτικού κράτους δικαίου, όπως συνέβη το 2011 στις χώρες της Αραβικής Άνοιξης. Και τέτοια συστατικά του κράτους δικαίου μπορεί να είναι κατά περίπτωση φορείς εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, φορείς προστασίας του καταναλωτή, ο έλεγχος των υπηρεσιών ασφαλείας και τα ατομικά δικαιώματα. Αλλά οι ελεύθερες εκλογές δημιουργούν ίσως τις συνθήκες υπό τις οποίες μπορούν να προκύψουν όλα αυτά, επ’ ουδενί όμως δεν τα εγγυώνται.

Η δημοκρατία δεν είναι μόνο ένας ασαφής και παραπλανητικός όρος. Εύκολα μεταβάλλεται σε φύλλο συκής για μια κακή διακυβέρνηση. Έχει κατά γενική ομολογία δύο αχίλλειες πτέρνες. Η μία είναι το χρήμα με το οποίο εξαγοράζονται τα πάντα. Από τη πλευρά των επιχειρήσεων φαντάζει λογικό να εξαγοράζονται πολιτικοί, πολιτικά κόμματα, μέσα ενημέρωσης, μελέτες  και άλλα μέρη του πολιτικού φάσματος. Αν δεν παίξεις βρώμικα, θα παίξουν βρώμικα οι ανταγωνιστές σου. Εταιρίες που δραστηριοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανακαλύπτουν ότι είναι επικίνδυνο να αγνοούν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την απόλυτη ταΐστρα του λομπίστα σήμερα.

Δεύτερη μεγάλη αδυναμία της δημοκρατίας είναι η εύκολη χειραγώγηση της. Η επικράτηση στις εκλογές είναι εύκολη υπόθεση αν έχεις τα μέσα ενημέρωσης στο πλευρό σου. Οι κρατικές διαφημίσεις είναι ένα πανίσχυρο εργαλείο κατευνασμού αρχισυντακτών και ιδιοκτητών. Τα πολιτικά κόμματα, τάχα ιδεαλιστικές οργανώσεις, έχουν καταντήσει οιονεί εμπορικά ιδρύματα με ισχυρά πελατειακά δίκτυα. Η αυθαίρετη ανακατανομή εκλογικών περιφερειών για κομματικούς σκοπούς δημιουργεί αργομισθίες για τα «δικά μας» παιδιά και περιορίζει τον κίνδυνο ανατροπής της κατάστασης από ενοχλητικούς ψηφοφόρους.

Σ’ ένα πολιτικό σύστημα που λειτουργεί σωστά οι εκλογές αποτελούν ένα από τα θεσμικά αντίβαρα που περιορίζουν την απληστία και τη φιλοδοξία και προστατεύουν τα δικαιώματα του πολίτη. Σε συνδυασμό με την δυνατότητα αμφισβήτησης των εκλογών, τα στοιχεία αυτά, κυρίως το κράτος δικαίου, η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και η νοοτροπία προάσπισης του δημοσίου συμφέροντος, συνθέτουν εκείνο το είδος πολιτικού συστήματος που έχει καταστήσει τις χώρες της λεγόμενης Δύσης τα καλύτερα μέρη στο κόσμο για να ζει κανείς. Όταν όμως βάζουμε σ’ αυτό το μίγμα μόνο τη ταμπέλα της δημοκρατίας, τότε υποβαθμίζουμε την αξία τους.  Σημαντικά γνωρίσματα του δημόσιου και πολιτικού βίου δεν είναι εύκολο να στριμωχθούν κάτω από αυτήν την ταμπέλα. Το σημαντικότερο απ’ αυτά είναι το κράτος δικαίου. Χωρίς ανεξάρτητα δικαστήρια που λειτουργούν αποδοτικά και γρήγορα, με τίμιους δικαστές και ατρόμητους δικηγόρους, η εκλογική διαδικασία είναι μάλλον απίθανο να αντανακλά τη λαϊκή βούληση, τόσο πριν τις εκλογές, όσο και κατά τη διάρκεια τους και μετά το πέρας τους.

Ο άλλος πυλώνας του πολιτικού βίου είναι αυτό που αποκαλείται πολλές φορές «κοινωνία των πολιτών». Πιο ακριβής και λιγότερο εξαρτημένος είναι ο όρος «νοοτροπία προάσπισης του δημοσίου συμφέροντος». Όταν οι εκλογές είναι άσκοπες, όταν τα δικαστήρια είναι πανάκριβα, βραδυκίνητα και προκατειλημμένα, και όταν τα μέσα ενημέρωσης ούτε γαβγίζουν ούτε μπορούν να δγκώσουν, τότε η νοοτροπία προάσπισης του δημοσίου συμφέροντος θα παρακινήσει το λαό να δώσει μάχες, που στα μάτια τρίτων φαίνονται μάταιες. Άνθισε σε σταθερές κοινωνίες με μακρά παράδοση πολιτικής σταθερότητας και ελευθερίας, ενώ σε μέρη όπου όποιο κεφάλι δεν μένει σκυμμένο κόβεται, το πολιτικό θάρρος σπανίζει. Οι άνθρωποι μ’ αυτή τη νοοτροπία αδυνατούν να αποσυρθούν στο χώρο της οικογένειας, των φίλων και των λόμπυ. Νοιάζονται και τους κόφτει που τα αυτοκίνητα τρέχουν με μεγάλη ταχύτητα, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν τα παιδιά τους ή τα παιδιά των άλλων, που η ρύπανση καταστρέφει το αγαπημένο τους τοπίο, που οι πολιτικοί δεν εφαρμόζουν τις αποφάσεις των δικαστηρίων και ψηφίζουν αντισυνταγματικούς νόμους, που κλέβουν το δημόσιο χρήμα, ή δεν πληρώνουν πολλά για τους φόρους, Και χρησιμοποιούν αμείλικτους διόδους έκφρασης παραπόνων, μέχρι να καμφθεί η αντίσταση των αρχών. Έχει αποδειχθεί ότι χωρίς την ψυχοφθόρο αυτή διαδικασία της νοοτροπίας προάσπισης του δημοσίου συμφέροντος, η δημοκρατία είναι καταδικασμένη, όπως και το κράτος δικαίου και η δεοντολογική δημοσιογραφία.

Τα δημοκρατικά πολιτικά συστήματα απειλούνται σήμερα, και αυτό το βλέπουμε ιδιαίτερα στο πολιτικό σύστημα στη χώρα μας,  από δύο μεγάλους κινδύνους. Τον πανικό και τον εφησυχασμό. Ο πανικός κάνει τον άνθρωπο δειλό. Τον κάνει να λαχταρά ισχυρούς ηγέτες και εύκολες λύσεις, να ανησυχεί για το παρόν αντί για το μέλλον και να νοιάζεται περισσότερο για τα ιδιωτικά παρά για τα δημόσια συμφέροντα. Ο εφησυχασμός είναι ακόμα πιο επικίνδυνος, επειδή, όπως ένα βιολογικό ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενεί όταν δεν δοκιμάζεται, έτσι και το πολιτικό σύστημα γίνεται νωθρό και ευάλωτο, όταν δεν αντιλαμβάνεται την ύπαρξη απειλής. Ο πολιτικός ακτιβισμός στη περίπτωση αυτή καταντά να ασχολείται με μικρολεπτομέρειες και επουσιώδη θέματα, ενώ η κεντρική πολιτική σκηνή παραείναι βαρετή για να προσελκύσει σημαντικά μυαλά. Μ’ αυτό τον τρόπο οι άνθρωποι της κεντρικής πολιτικής σκηνής συνεχίζουν απερίσπαστοι την ενασχόληση τους σε ατέλειωτα παζάρια για διαδικαστικά θέματα, ή σε θέματα διανομής των χρημάτων των φορολογουμένων, ευνοώντας τη μια πελατειακή ομάδα εναντίον κάποιας άλλης. Και αυτό δεν είναι πραγματική, περισσότερη ή καλύτερη δημοκρατία.-

 

 

*Ο Υπτγος Γιώργος Γκορέζης είναι συγγαφέας, αρθρογράφος και πολιτικός- στρατιωτικός αναλυτής.

Η διαφθορά στο κάδρο της σύγχρονης δημοκρατίας

Οκτώβριος 27, 2016

DSC00007

 

 

 

 

 

 

 

Γράφει ο Γιώργος Γκορέζης*

e-mail : ggorezis@yahoo.gr

web     : ggore.wordpress.com

 

Η δημοκρατία εξαπλώνεται σ’ ολόκληρο τον κόσμο, και η παγκοσμιοποίηση είναι αποφασιστικός παράγοντας που βοηθάει στην επέκταση της . Την ίδια στιγμή η παγκοσμιοποίηση εκθέτει τους πιο οικείους δημοκρατικούς θεσμούς, τους θεσμούς της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Σήμερα όλοι σχεδόν είναι δημοκράτες, αλλά παλαιότερα οι δημοκρατικές ιδέες συνάντησαν λυσσαλέα αντίδραση από τις ελίτ και η δημοκρατία αντιμετωπιζόταν με χλευασμό. Οι μορφές που μπορεί να πάρει η δημοκρατία διαφέρουν, όπως διαφέρει και ο βαθμός εκδημοκρατισμού. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της δημοκρατίας διαφέρουν από χώρα σε χώρα.

Η δημοκρατία στη Δύση αναπτύχθηκε πλήρως μόνο κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα. Πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι γυναίκες είχαν δικαίωμα ψήφου σε τέσσαρες χώρες : Την Φινλανδία, τη Νορβηγία, την Αυστραλία, και τη Νέα Ζηλανδία. Στην Ελβετία μέχρι το 1974 οι γυναίκες δεν είχαν δικαίωμα ψήφου. Εκτός Ευρώπης υπάρχει μικρός αριθμός μακρόβιων και σταθερών δημοκρατιών, όπως η Κόστα Ρίκα στη Λατινική Αμερική.

Μόλις πρόσφατα όμως έγινε προσπάθεια η δημοκρατία να γίνει γενικά αποδεκτή ως συνώνυμο των ελευθέρων πολυκομματικών εκλογών και της σχετικής πολιτικής ελευθερίας. Οι ελεύθερες εκλογές αποτελούν αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη για τη δημοκρατία. Μπορεί να αποτελέσουν προτεραιότητα όταν λείπει κάθε άλλο συστατικό του σύγχρονου και αποδοτικού κράτους δικαίου, όπως συνέβη το 2011 στις χώρες της Αραβικής Άνοιξης. Και τέτοια συστατικά του κράτους δικαίου μπορεί να είναι κατά περίπτωση φορείς εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, φορείς προστασίας του καταναλωτή, ο έλεγχος των υπηρεσιών ασφαλείας και τα ατομικά δικαιώματα. Αλλά οι ελεύθερες εκλογές δημιουργούν ίσως τις συνθήκες υπό τις οποίες μπορούν να προκύψουν όλα αυτά, επ’ ουδενί όμως δεν τα εγγυώνται.

Στην εποχή μας παρουσιάζεται το παράδοξο ότι ενώ η δημοκρατία εξαπλώνεται σ’ όλο τον κόσμο, παρ’ όλα αυτά, στις ώριμες δημοκρατίες, τις οποίες υποτίθεται ότι θα πρέπει να αντιγράφει ο υπόλοιπος κόσμος, η απογοήτευση για τη δημοκρατική διακυβέρνηση είναι ευρέως διαδεδομένη. Στις περισσότερες χώρες της Δύσης ο βαθμός εμπιστοσύνης προς τους πολιτικούς έχει ελαττωθεί δραματικά. Ο αριθμός αυτών που συμμετέχουν στις εκλογές είναι μικρότερος απ’ ότι πριν. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι δηλώνουν ότι παραμένουν αδιάφοροι απέναντι στην κοινοβουλευτική πολιτική, ιδιαίτερα απ’ τη νεώτερη γενιά.

Η επέκταση της δημοκρατίας στην πρόσφατη περίοδο έχει επηρεαστεί έντονα με την είσοδο στη ψηφιακή εποχή. Σ΄ έναν κόσμο που βασίζεται στη δυναμική επικοινωνία, η άκαμπτη εξουσία, η εξουσία που προέρχεται μόνο από πάνω προς τα κάτω, χάνει το δυναμισμό της. Οικονομικά ζητήματα και η ανάγκη για αποκέντρωση και ευελιξία αντανακλώνται στο πολιτικό επίπεδο. Η επανάσταση στις επικοινωνίες έχει ως προϊόν της πιο δραστήριους και πιο στοχαστικούς πολίτες. Σ’ έναν τέτοιο κόσμο πολιτών, που εκτός των άλλων απομακρύνεται από την παράδοση, οι πολιτικοί δεν μπορούν να βασιστούν στις παλιές μορφές επιδεικτικής μεγαλοπρέπειας. Οι ορθόδοξες πολιτικές διαδικασίες του κοινοβουλίου αποξενώνονται από την πλημμύρα των αλλαγών που σαρώνει τις ζωές των ανθρώπων.

Καθώς οι παραδόσεις χάνουν την επιρροή τους, αυτό που κάποτε παρουσιαζόταν ως αξιοσέβαστο και ευυπόληπτο, σχεδόν εν μια νυκτί μπορεί να φαίνεται αλλόκοτο, ή ακόμα και γελοίο. Δεν είναι τυχαίο ότι έχουν δημοσιευθεί τόσα σκάνδαλα διαφθοράς σ’ όλο τον κόσμο τα τελευταία χρόνια. Δεν οφείλεται στο γεγονός ότι σήμερα στις δημοκρατικές χώρες τα σκάνδαλα είναι συχνότερα από παλιότερα. Αυτό που μάλλον εκδημοκρατισμσυμβαίνει είναι ότι σε μια ανοικτή κοινωνία πληροφοριών η διαφθορά είναι πιο ορατή και τα όρια του τι είναι διαφθορά έχουν αλλάξει.

Πολλοί θεωρούν ότι η πολιτική μοιάζει με διεφθαρμένη επιχείρηση, στην οποία οι πολιτικοί ηγέτες μάλλον προωθούν τα δικά τους συμφέροντα, αντί να έχουν στην καρδιά τους τα συμφέροντα των ψηφοφόρων. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένης και της νεότερης γενιάς, ενδιαφέρονται για την πολιτική περισσότερο απ’ ότι παλιότερα. Οι νέοι δεν είναι, όπως έχει ειπωθεί συχνά, αδιάφοροι και αποξενωμένοι, αλλά οι νεότεροι άνθρωποι θεωρούν ως πιο σημαντικά ζητήματα την οικολογία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, και την οικογενειακή πολιτική. Για την οικονομία π.χ. πιστεύουν ότι οι πολιτικοί αδυνατούν να ασχοληθούν. Έτσι, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι ακτιβιστές προσανατολίζουν την ενέργεια τους σε θεματικές ομάδες, εκεί όπου οι ορθόδοξες πολιτικές μέθοδοι αδυνατούν να προσφέρουν.  

Πρέπει να αποδεχθούμε ότι στον σημερινό κόσμο οι δημοκρατικοί θεσμοί καθίστανται περιθωριακοί, τη στιγμή ακριβώς που η δημοκρατία φαίνεται να επεκτείνεται αλματωδώς. Αυτό έχει γίνει κοινή συνείδηση ιδιαίτερα για τους πολίτες της χώρας μας, και γι’ αυτό η δημοκρατία μας πρέπει να συνδεθεί με δομικές αλλαγές. Είναι ανάγκη για περισσότερη, και όχι για λιγότερη κυβέρνηση, αλλά στη βάση δημοκρατικών θεσμών, που θα εγγυώνται τον θεσμό της δημοκρατίας, ή αν θέλετε, την εμβάθυνση της δημοκρατίας.

Εκδημοκρατισμός της δημοκρατίας σημαίνει για τη χώρα μας αποτελεσματική αποκέντρωση της εξουσίας. Επιπροσθέτως σημαίνει την λήψη αποτελεσματικών μέτρων εναντίον της διαφθοράς σ’ όλα τα επίπεδα. Συνεπάγεται τη προώθηση μεγαλύτερης διαφάνειας στα πολιτικά ζητήματα. Εναλλακτικές δημοκρατικές διαδικασίες, όπως για παράδειγμα συχνά λαϊκά δημοψηφίσματα, που ενώ δεν υποκαθιστούν την κοινοβουλευτική δημοκρατία, αποτελούν χρήσιμο συμπλήρωμα της.

Τα πολιτικά κόμματα θα πρέπει να συνεργάζονται περισσότερο με θεματικές ομάδες, όπως οι οικολογικές. Ο μύθος ότι οι σημερινές κοινωνίες είναι κατακερματισμένες δεν ευσταθεί. Η συμμετοχή των ανθρώπων σε ομάδες πίεσης είναι περισσότερες από κάθε άλλη φορά. Όπως είναι εμφανής η λειτουργία της κοινωνίας των πολιτών, που περιλαμβάνει την οικογένεια και άλλους μη οικονομικούς θεσμούς. Ο εκδημοκρατισμός της δημοκρατίας εξαρτάται επίσης από την ενίσχυση της κουλτούρας της κοινωνίας των πολιτών. Κυβέρνηση, οικονομία, και κοινωνία των πολιτών πρέπει να βρίσκονται σε ισορροπία.

Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν πρέπει στη χώρα μας να μείνουν έξω απ’ αυτή την ισορροπία, διότι έχουν διπλή σχέση με τη δημοκρατία. Αφ’ ενός η άνοδος της παγκόσμιας κοινωνίας πληροφοριών συνιστά ισχυρότατη δύναμη εκδημοκρατισμού, και αφ’ ετέρου η τηλεόραση και τα λοιπά μέσα μπορούν να καταστρέψουν τους ίδιους τους χώρους διαλόγου που δημιουργούν, μέσω του εκχυδαϊσμού και της προσωποποίησης των πολιτικών ζητημάτων.

Η εποχή της παγκοσμιοποίησης απαιτεί παγκόσμιες απαντήσεις. Κάτω από την επίδραση της παγκοσμιοποίησης η εθνική κυριαρχία αδυνατίζει, και οι οικολογικοί κίνδυνοι, οι διακυμάνσεις της παγκόσμιας οικονομίας και οι παγκόσμιες τεχνολογικές αλλαγές δεν δείχνουν σεβασμό στα σύνορα των εθνών. Διαφεύγουν των δημοκρατικών διαδικασιών – αυτός είναι ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους η γοητεία της δημοκρατίας φθίνει στις περιοχές όπου λειτουργεί καλύτερα. Γι’ αυτό, ο εκδημοκρατισμός της δημοκρατίας δεν πρέπει να σταματήσει στα όρια του εθνικού κράτους.-

 

*Ο  υπτγος ε.α. Γιώργος Γκορέζης είναι συγγραφέας,αρθρογράφος και πολιτικός-στρατιωτικός αναλυτής.